Đau mắt đỏ (tên gọi dân gian của viêm kết mạc) là bệnh lý nhãn khoa phổ biến, ảnh hưởng hàng triệu người mỗi năm, đặc biệt trẻ em trong độ tuổi đi học. Nguyên nhân chủ yếu do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng, mỗi loại gây mức độ khó chịu khác nhau nhưng đều làm mắt mất đi sự thoải mái vốn có. Các dấu hiệu thường gặp bao gồm đỏ mắt, cộm như có bụi, nhiều ghèn vào buổi sáng và đôi khi kèm sợ ánh sáng. Nếu không điều trị đúng cách, triệu chứng có thể kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Điều trị đau mắt đỏ cần dựa vào nguyên nhân gây bệnh từ chăm sóc hỗ trợ với virus đến sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống dị ứng theo chỉ định. Đồng thời, việc phòng ngừa bằng cách vệ sinh tay, tránh dụi mắt và dùng khăn riêng luôn là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất.
Đau mắt đỏ: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả.
Đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) là bệnh lý viêm nhiễm ở kết mạc mắt, khiến lòng trắng chuyển sang màu hồng hoặc đỏ rõ rệt. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi và thường khởi phát đột ngột, xuất hiện trước ở một bên mắt, sau đó lan sang mắt còn lại nếu không được kiểm soát và vệ sinh đúng cách.
Nguyên nhân chủ yếu là virus, ngoài ra có thể do vi khuẩn hoặc phản ứng dị ứng. Đây là bệnh dễ lây lan, thường lây qua tiếp xúc trực tiếp, dùng chung vật dụng cá nhân hoặc chạm tay lên mắt nhiễm bệnh.
Bệnh mắt đỏ có khả năng lây nhiễm cao, nếu không được phòng ngừa kịp thời và điều trị đúng cách, bệnh có thể lan rộng trong cộng đồng và bùng phát thành dịch. Đau mắt đỏ có thể cấp tính (kéo dài dưới 4 tuần) hoặc mãn tính (kéo dài hơn 4 tuần), tùy nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng.
Đau mắt đỏ là tình trạng mắt đỏ, rát do viêm kết mạc.
Nguyên nhân bị đau mắt đỏ
Mắt Sài Gòn đã tổng hợp 9 nguyên nhân đau mắt đỏ phổ biến nhất sau đây:
- Virus: Là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm nhiễm, lây lan dễ dàng qua tiếp xúc.
- Vi khuẩn: Gây nhiễm trùng, viêm đỏ mắt và chảy dịch.
- Chất gây dị ứng: Kích ứng mắt, gây ngứa và đỏ.
- Hóa chất: Tiếp xúc với hóa chất gây viêm và kích ứng mắt.
- Đeo kính áp tròng: Không vệ sinh đúng cách có thể gây nhiễm trùng.
- Dị vật trong mắt: Các vật thể nhỏ như bụi, sạn có thể làm trầy xước và gây viêm.
- Ô nhiễm không khí: Khói, bụi và hóa chất trong không khí kích ứng mắt.
- Nấm: Có thể xâm nhập vào mắt, gây viêm giác mạc.
- Amip và ký sinh trùng: Xâm nhập và gây tổn thương giác mạc, nhiễm trùng.
Đau mắt đỏ do virus và vi khuẩn gây ra rất dễ lây lan ở những nơi đông đúc (trường học, chợ, công sở), đặc biệt là vào thời điểm giao mùa. Trẻ em có thói quen không vệ sinh tay và thường xuyên dụi mắt có khả năng bị đau mắt đỏ cao
Virus là nguyên nhân phổ biến gây đau mắt đỏ.
Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ có nhiều biểu hiện đặc trưng giúp nhận biết sớm tình trạng bệnh. Các triệu chứng xuất hiện đột ngột hoặc phát triển dần, ảnh hưởng một hoặc cả hai mắt tùy nguyên nhân gây bệnh.
Triệu chứng nhận biết sớm
11 triệu chứng phổ biến của đau mắt đỏ bao gồm:
- Đau mắt đỏ ở 1 hoặc 2 mắt
- Cảm giác cộm, vướng, hoặc như có vật gì kẹt trong mắt
- Ngứa ở một hoặc cả hai mắt
- Tiết dịch (ghèn) màu trắng, vàng hoặc xanh lục
- Tiết dịch dày dính, tạo thành lớp đóng vảy trên lông mi, đặc biệt sau khi ngủ, có thể khiến mi mắt bị dính chặt
- Mắt chảy nhiều nước mắt hơn bình thường
- Mắt bị sưng hoặc mi mắt sưng húp
- Nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng)
- Nhìn mờ (có thể xuất hiện rồi biến mất)
- Đau mắt (thường nhẹ)
- Sưng hạch bạch huyết (thường do nhiễm virus)
Biểu hiện tiết dịch (ghèn) từ mắt khi bị đau mắt đỏ.
Triệu chứng nguy hiểm cần gặp bác sĩ
Cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu bạn có các triệu chứng nặng lên hoặc 9 dấu hiệu sau:
- Đau nhức dữ dội ở mắt
- Nhìn mờ hoặc giảm thị lực
- Sợ ánh sáng (nhạy cảm nghiêm trọng với ánh sáng)
- Cảm giác như có vật gì bị kẹt trong mắt
- Tiết dịch lớn màu vàng hoặc xanh lục, hoặc mí mắt bị dính chặt vào buổi sáng
- Các triệu chứng không cải thiện sau vài ngày hoặc đỏ mắt không cải thiện trong vòng 2 tuần
- Sốt cao, ớn lạnh, đau mặt (rất hiếm)
- Trẻ sơ sinh có dấu hiệu đau mắt đỏ (mắt đỏ, sưng húp, chảy dịch) cần được thăm khám ngay lập tức
- Nếu đang đeo kính áp tròng, phải dừng ngay và đi khám nếu các triệu chứng không cải thiện trong vòng 12-24 giờ
Người có sức đề kháng yếu dễ bị đau mắt đỏ.
Hướng dẫn cách điều trị đau mắt đỏ hiệu quả và đúng cách
Điều trị đau mắt đỏ cần dựa trên nguyên nhân cụ thể gây bệnh để đạt hiệu quả cao nhất. Dưới đây là 5 cách điều trị đau mắt đỏ hiệu quả và an toàn.
1. Vệ sinh mắt đúng cách
Vệ sinh mắt là biện pháp quan trọng trong điều trị đau mắt đỏ, giúp loại bỏ dịch tiết và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn, virus. Sử dụng nước muối sinh lý Natriclorid 0,9% để rửa mắt hằng ngày, đặc biệt vào buổi sáng khi thức dậy nhằm loại bỏ ghèn tích tụ qua đêm. Có thể dùng nước muối sinh lý nhiều lần trong ngày để giữ mắt sạch và dễ chịu.
Khi lau mắt, dùng gạc hoặc bông y tế sạch, ẩm để lau nhẹ dịch tiết quanh mắt. Mỗi lần lau sử dụng miếng gạc mới và riêng cho từng mắt để tránh lây nhiễm chéo. Làm sạch dịch tiết vài lần trong ngày bằng bông gòn hoặc khăn giấy sạch, sau đó vứt bỏ ngay vào thùng rác có nắp đậy. Luôn rửa tay bằng xà phòng và nước ấm trước và sau khi chạm vào mắt hoặc nhỏ thuốc để ngăn ngừa lây lan mầm bệnh.
Vệ sinh mí mắt giúp loại bỏ mầm bệnh, dịch tiết và giúp thuốc thấm tốt hơn để mau khỏi.
2. Chườm ấm/ chườm lạnh mắt
Chườm mắt là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm các triệu chứng khó chịu do đau mắt đỏ. Khi chườm lạnh, vùng mắt sẽ bớt sưng, giảm cảm giác nóng rát và khó chịu. Bạn có thể dùng khăn sạch nhúng nước lạnh hoặc nước đá, vắt khô rồi đắp lên mắt trong vài phút để tạo cảm giác dịu mát và dễ chịu hơn.
Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi
Bên cạnh đó, chườm ấm giúp làm dịu cơn đau, giảm căng thẳng vùng mắt và hỗ trợ làm tan ghèn bám trên lông mi. Cách thực hiện là dùng khăn sạch nhúng nước ấm, vắt khô và đắp lên mi mắt trong 5–10 phút. Để đảm bảo an toàn, không dùng chung khăn chườm và cần sử dụng khăn riêng cho từng mắt nhằm tránh lây nhiễm chéo. Bạn có thể thực hiện chườm mắt 3–4 lần mỗi ngày để đạt hiệu quả tốt nhất.
Chườm lạnh giúp giảm sưng, chườm ấm làm tan ghèn và tăng lưu thông máu giúp mắt mau lành.
3. Sử dụng thuốc nhỏ mắt/ Nước mắt nhân tạo
Thuốc nhỏ mắt và nước mắt nhân tạo có công dụng ngăn ngừa các tác nhân gây bệnh (vi khuẩn), giảm viêm, dịu các triệu chứng sưng đỏ, cộm ngứa, và phòng ngừa nhiễm trùng thứ phát. Khi nhỏ, thành phần trong thuốc tác động trực tiếp vào vùng bị tổn thương, giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục và giảm cảm giác khó chịu.
Lưu ý: Nên mua những loại thuốc không kê đơn và không chứa thành phần chất bảo quản để phòng ngừa các tác dụng phụ. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc chứa Corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ (dùng sai cách có thể gây loét giác mạc).
Thuốc nhỏ mắt giúp diệt mầm bệnh, giảm viêm và làm dịu triệu chứng nhanh chóng, hiệu quả.
4. Bảo vệ mắt khi ra ngoài
Bảo vệ mắt khi ra ngoài giúp hạn chế tiếp xúc với các yếu tố môi trường có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh và ngăn ngừa lây lan cho người khác. Dưới đây là 4 điều cần lưu ý để bảo vệ mắt khi ra ngoài:
- Đeo kính râm: Giúp bảo vệ mắt khỏi bụi bẩn, chất gây dị ứng và giảm tình trạng chói mắt, nhạy cảm với ánh sáng.
- Ngừng đeo kính áp tròng: Tuyệt đối không sử dụng kính áp tròng trong suốt quá trình điều trị cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn.
- Tránh dụi mắt: Không chạm hoặc dụi mắt bằng tay khi đi ra ngoài để tránh làm tổn thương thêm niêm mạc và đưa vi khuẩn từ môi trường vào mắt.
- Đeo khẩu trang: Bảo vệ hệ hô hấp vì virus gây đau mắt đỏ có thể lây qua các giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi trong môi trường công cộng.
Đeo kính giúp chắn bụi, giảm kích ứng ánh sáng và ngăn tay chạm vào mắt gây nhiễm trùng.
Cách phòng ngừa đau mắt đỏ hiệu quả
Phòng ngừa đau mắt đỏ hiệu quả hơn nhiều so với điều trị. Thực hiện đầy đủ 11 biện pháp dưới đây giúp bạn và gia đình giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
- Vệ sinh cá nhân nghiêm ngặt: Rửa tay ít nhất 20 giây với xà phòng và nước sạch, hoặc dung dịch rửa tay có 60% cồn nếu không có nước.
- Không đưa tay lên mắt, mũi, miệng: Tránh dụi mắt hoặc chạm vào mặt bằng tay chưa rửa sạch.
- Dùng riêng đồ dùng cá nhân: Không chia sẻ khăn mặt, gối, kính mắt, đồ trang điểm, hoặc thuốc nhỏ mắt.
- Cách ly người bệnh: Hạn chế tiếp xúc gần, tránh bắt tay, ôm hôn. Người bệnh nên nghỉ học, nghỉ làm.
- Vệ sinh mắt, mũi, họng hàng ngày: Dùng nước muối sinh lý để vệ sinh sau khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm hoặc đông người.
- Giặt chăn gối, khăn mặt thường xuyên: Giặt bằng nước nóng và xà phòng, thay khăn mặt và vỏ gối mỗi ngày.
- Sát trùng đồ vật và bề mặt: Lau chùi đồ dùng và bề mặt hay chạm vào bằng dung dịch sát khuẩn.
- Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp: Đeo khẩu trang y tế khi ho, hắt hơi.
- Đeo kính râm khi ra ngoài: Bảo vệ mắt khỏi bụi, khói, ánh nắng mặt trời.
- Tránh các tác nhân gây dị ứng: Hạn chế tiếp xúc với phấn hoa, bụi, lông thú cưng nếu có tiền sử dị ứng.
- Vứt bỏ đồ trang điểm và kính áp tròng cũ: Loại bỏ hoàn toàn đồ trang điểm mắt, kính áp tròng, dung dịch và hộp đựng đã sử dụng trong thời gian bệnh.
Vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý giúp giữ sạch và phòng ngừa nhiễm trùng
Câu hỏi thường gặp về bệnh đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ lây qua đường nào?
Đau mắt đỏ lây qua tiếp xúc trực tiếp (hô hấp, nước mắt, nước bọt, bắt tay) và gián tiếp (vật dụng nhiễm mầm bệnh). Lây qua đồ dùng cá nhân chung hoặc nguồn nước ô nhiễm. Bệnh có thể lây trong thời kỳ ủ bệnh và sau khi khỏi khoảng 1 tuần. Nhìn vào mắt người bệnh không lây.
Đau mắt đỏ có tự khỏi không?
Có, đau mắt đỏ do virus thường tự khỏi sau 1-3 tuần mà không cần điều trị đặc hiệu. Triệu chứng nặng trong 3-5 ngày đầu, sau đó cải thiện. Các trường hợp vi khuẩn nhẹ cũng tự khỏi trong 2-5 ngày. Tuy nhiên, nên thăm khám để xác định nguyên nhân và phòng ngừa bội nhiễm.
Bị đau mắt đỏ rồi có bị lại không?
Có, đau mắt đỏ hoàn toàn có thể tái phát nhiều lần. Sau khi khỏi, cơ thể không tạo ra miễn dịch trọn đời. Đau mắt đỏ do dị ứng rất dễ tái phát mỗi khi tiếp xúc lại với chất gây dị ứng. Bạn có thể tái nhiễm do virus hoặc vi khuẩn nếu không tuân thủ vệ sinh tốt sau khi khỏi bệnh, không thay ga trải giường, gối, không vứt bỏ đồ trang điểm cũ hoặc kính áp tròng đã sử dụng.
Đau mắt đỏ có tự khỏi không?
Có, đau mắt đỏ do virus thường tự khỏi sau 1-3 tuần mà không cần điều trị đặc hiệu, chỉ cần điều trị hỗ trợ triệu chứng. Các trường hợp vi khuẩn nhẹ cũng có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, vẫn nên đi khám để xác định nguyên nhân, loại trừ bệnh lý nghiêm trọng và được chỉ định thuốc hỗ trợ.
Bị đau mắt đỏ rồi có bị lại không?
Đau mắt đỏ có thể tái phát. Sau khi khỏi, cơ thể không tạo miễn dịch lâu dài, đặc biệt là với virus hoặc dị ứng. Viêm kết mạc do dị ứng dễ tái phát khi tiếp xúc với chất gây dị ứng, và tái nhiễm do vi khuẩn hoặc virus có thể xảy ra nếu không tuân thủ vệ sinh đúng cách, như không thay ga gối hoặc vứt bỏ đồ trang điểm cũ.
Đau mắt đỏ là bệnh lý nhãn khoa phổ biến với nhiều nguyên nhân: nhiễm virus, vi khuẩn, dị ứng và kích ứng. Mặc dù thường lành tính và có thể tự khỏi, bệnh lây lan nhanh và gây khó chịu nghiêm trọng nếu không chăm sóc đúng cách. Nhận biết sớm các dấu hiệu như đỏ mắt, tiết dịch, ngứa và áp dụng biện pháp điều trị phù hợp giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Tuân thủ nghiêm ngặt vệ sinh, không tự ý dùng thuốc và đi khám bác sĩ khi có triệu chứng nặng là chìa khóa bảo vệ sức khỏe mắt và ngăn ngừa biến chứng.
Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn – hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt ngoài công lập lớn nhất Việt Nam – là điểm đến tin cậy cho mọi nhu cầu chăm sóc và điều trị bệnh lý nhãn khoa. Với hơn 20 năm kinh nghiệm, đội ngũ bác sĩ, thạc sĩ, tiến sĩ nhãn khoa đầu ngành, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại nhập khẩu từ Mỹ và châu Âu, Mắt Sài Gòn cam kết mang đến tiêu chuẩn điều trị chất lượng vàng và trải nghiệm khách hàng vượt trội. Đặc biệt, với hơn 700.000 ca phẫu thuật thành công, Mắt Sài Gòn tự hào sở hữu dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ nhiều nhất Việt Nam.
Tư vấn và thăm khám chuyên khoa mắt khi có dấu hiệu đau mắt đỏ cùng bác sĩ Mắt Sài Gòn
Nguồn tham khảo
- Sức Khỏe Đời Sống. (2025, September 10). Đau mắt đỏ – Thuốc trị theo nguyên nhân và những biện pháp hỗ trợ không dùng thuốc. https://suckhoedoisong.vn/dau-mat-do-thuoc-tri-theo-nguyen-nhan-va-nhung-bien-phap-ho-tro-khong-dung-thuoc-169250909103933129.htm
- Sức Khỏe Đời Sống. (2023, September 29). Đau mắt đỏ lây qua đâu, bao lâu thì khỏi? https://suckhoedoisong.vn/dau-mat-do-lay-qua-dau-bao-lau-thi-khoi-169230929081429092.htm
- Sức Khỏe Đời Sống. (2023, September 19). Nhìn vào mắt người đau mắt đỏ có bị lây không? https://suckhoedoisong.vn/nhin-vao-mat-nguoi-dau-mat-do-co-bi-lay-khong-169230918184437326.htm
- Sức Khỏe Đời Sống. (2023, September 19). Nhìn vào mắt người đau mắt đỏ có bị lây không? https://suckhoedoisong.vn/nhin-vao-mat-nguoi-dau-mat-do-co-bi-lay-khong-169230918184437326.htm
- Gatta, F., & Gopal, A. (2024, April 9). Pink eye: What you should know. WebMD. https://www.webmd.com/eye-health/eye-health-conjunctivitis
- Cleveland Clinic. (2025). Pink eye (conjunctivitis). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/pink-eye-conjunctivitis
- Mayo Clinic Staff. (n.d.). Pink eye (conjunctivitis). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pink-eye/symptoms-causes/syc-20376355
