Nội dung bài viết

Dấu hiệu thiếu vitamin B12: Nhận biết 12 triệu chứng thần kinh nguy hiểm

Vitamin B12 là một dưỡng chất giúp duy trì chức năng thần kinh, sản xuất hồng cầu và tổng hợp DNA. Khi thiếu hụt vitamin B12, cơ thể có thể gặp phải nhiều triệu chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần và thần kinh. Tuy nhiên, dấu hiệu thiếu vitamin B12 thường phát triển từ từ, khó nhận biết và dễ nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác. Bài viết này sẽ giúp bạn nhận diện 12 dấu hiệu thiếu vitamin B12 cùng với nguyên nhân, phương pháp chẩn đoán, điều trị và biện pháp phòng ngừa hiệu quả để bảo vệ sức khỏe.

12 dấu hiệu cho thấy cơ thể thiếu vitamin B12

12 dấu hiệu thiếu vitamin B12 bạn cần lưu ý

Thiếu vitamin B12 biểu hiện qua 12 dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến nhiều hệ thống trong cơ thể. Các triệu chứng này có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc kết hợp, phát triển dần theo thời gian nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

1. Mệt mỏi mãn tính, da xanh xao và suy nhược

Thiếu vitamin B12 ảnh hưởng trực tiếp đến việc sản xuất hồng cầu khỏe mạnh, dẫn đến tình trạng thiếu máu. Khi cơ thể không có đủ hồng cầu để vận chuyển oxy đến các mô, bạn sẽ cảm thấy rất mệt mỏi hoặc yếu dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.

Da xanh xao là dấu hiệu vật lý rõ ràng của thiếu máu do thiếu B12. Đây là những triệu chứng ban đầu có thể phát triển chậm và trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian nếu tình trạng thiếu hụt không được giải quyết.

Thiếu vitamin B12 gây thiếu máu, làm mệt mỏi, yếu và da xanh xao

2. Thiếu vitamin B12 gây cảm giác kim châm (dị cảm)

Dị cảm là cảm giác ngứa ran hoặc châm chích bất thường, thường xuất hiện ở bàn tay, bàn chân, chân hoặc thậm chí ở mặt. Cảm giác này khá khó chịu và có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Triệu chứng này phát sinh do tổn thương thần kinh khi cơ thể bị thiếu hụt vitamin B12, ảnh hưởng trực tiếp đến các dây thần kinh ngoại biên chịu trách nhiệm về cảm giác. Các triệu chứng thần kinh như tê hoặc ngứa ran ở bàn tay và bàn chân là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được chú ý.

Thiếu B12 gây tổn thương thần kinh, dẫn đến dị cảm như tê, ngứa ran tay chân

3. Vấn đề về trí nhớ và suy giảm nhận thức

Mức vitamin B12 không đủ có thể làm giảm chức năng nhận thức và góp phần gây ra các vấn đề về trí nhớ, nhầm lẫn và khó tập trung. Những người thiếu B12 thường gặp khó khăn khi nhớ mọi thứ hoặc dễ bị nhầm lẫn trong các hoạt động hàng ngày.

Các triệu chứng này có thể tiến triển theo thời gian nếu tình trạng thiếu hụt vẫn không được giải quyết. Sự suy giảm nhận thức có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và khả năng làm việc.

Thiếu B12 làm giảm nhận thức, gây trí nhớ kém, nhầm lẫn và khó tập trung

4. Viêm lưỡi và loét miệng

Các biểu hiện ở miệng như viêm lưỡi và loét miệng có thể là dấu hiệu thiếu hụt vitamin B12 cần được lưu ý. Lưỡi có thể sưng đỏ, đau hoặc có loét.

Những triệu chứng này phát sinh do sự thay đổi trong các mô biểu mô của miệng, do nồng độ B12 không đủ. Tình trạng này dẫn đến cảm giác khó chịu, đau đớn và khó ăn hoặc nuốt, ảnh hưởng đến dinh dưỡng hàng ngày.

Thiếu B12 gây viêm lưỡi, loét miệng, đau và khó ăn uống

5. Tim đập nhanh và khó thở

Các triệu chứng tim mạch như tim đập nhanh (nhịp tim nhanh hoặc không đều) và khó thở có thể xảy ra ở những người bị thiếu vitamin B12 nghiêm trọng. Những biểu hiện này thường xuất hiện khi cơ thể đang cố gắng bù đắp lượng oxy thiếu hụt.

Việc thiếu B12 làm suy yếu việc sản xuất các tế bào hồng cầu khỏe mạnh, dẫn đến thiếu máu và vận chuyển oxy không đủ đến các mô. Điều này có thể biểu hiện qua cảm giác đánh trống ngực và khó thở, đặc biệt khi hoạt động.

Thiếu B12 nghiêm trọng gây thiếu máu, tim đập nhanh và khó thở

6. Yếu cơ và đi lại khó khăn

Thiếu vitamin B12 có thể ảnh hưởng đến sức mạnh và sự phối hợp của cơ, dẫn đến yếu, cứng hoặc đi lại khó khăn. Bạn có thể cảm thấy rất mệt mỏi hoặc yếu ngay cả khi không hoạt động nhiều.

Những suy giảm vận động này được cho là do tổn thương thần kinh và giảm sản xuất hồng cầu, làm ảnh hưởng đến việc cung cấp oxy đến cơ. Các triệu chứng thần kinh bao gồm gặp khó khăn khi đi bộ hoặc nói năng như bình thường, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động.

Thiếu B12 gây yếu cơ, khó phối hợp và đi lại khó khăn

7. Trầm cảm và thay đổi tâm trạng

Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine, giúp điều chỉnh tâm trạng và cảm xúc. Các vấn đề về sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu và thay đổi tâm trạng có thể liên quan đến tình trạng thiếu vitamin B12.

Mức B12 không đủ có thể làm gián đoạn quá trình tổng hợp chất dẫn truyền, dẫn đến rối loạn tâm trạng và các triệu chứng tâm lý. Các triệu chứng tâm lý bao gồm cảm thấy chán nản, dễ cáu kỉnh, hoặc trải qua sự thay đổi trong cách bạn cảm thấy hoặc hành xử.

Thiếu B12 có thể gây rối loạn tâm trạng, trầm cảm và lo âu

8. Vấn đề thăng bằng và phối hợp

Thiếu vitamin B12 có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thần kinh, dẫn đến các triệu chứng thần kinh như các vấn đề về thăng bằng và phối hợp. Những biểu hiện này có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng di chuyển và hoạt động hàng ngày.

Bạn có thể gặp khó khăn trong việc duy trì thăng bằng, loạng choạng khi đi bộ hoặc cảm giác “quay tròn” (chóng mặt). Tình trạng này làm tăng nguy cơ té ngã và chấn thương, đặc biệt ở người cao tuổi.

Thiếu B12 gây rối loạn thần kinh, mất thăng bằng và chóng mặt

9. Suy giảm thị lực

Thiếu vitamin B12 có thể ảnh hưởng đến thị lực theo nhiều cách bao gồm mờ hoặc rối loạn thị lực, nhạy cảm với ánh sáng và thậm chí tổn thương thần kinh thị giác trong những trường hợp nghiêm trọng. Dây thần kinh thị giác đóng vai trò truyền thông tin thị giác từ võng mạc đến não.

Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Họ và tên *

Dịch vụ cần tư vấn *

Số điện thoại *

Dây thần kinh này có thể bị tổn hại do thiếu hụt vitamin B12, dẫn đến tín hiệu hình ảnh bị gián đoạn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mờ mắt hay nhạy cảm với ánh sáng cũng là triệu chứng khởi phát của nhiều bệnh lý mắt nguy hiểm khác (như đục thủy tinh thể hoặc bệnh võng mạc). Do đó, nếu việc bổ sung dinh dưỡng không cải thiện tầm nhìn, bạn cần thăm khám chuyên khoa để loại trừ các tổn thương thực thể tại mắt.

Thiếu B12 có thể gây mờ mắt, rối loạn thị lực và tổn thương thần kinh thị giác

10. Thay đổi tóc và móng

Những thay đổi về sức khỏe tóc và móng, bao gồm rụng tóc, móng giòn và thay đổi kết cấu hoặc màu sắc, có thể là dấu hiệu của tình trạng thiếu vitamin B12. Những biểu hiện này thường không được chú ý ban đầu.

Vitamin B12 đóng vai trò phân chia và đổi mới tế bào, bao gồm cả các tế bào chịu trách nhiệm cho sự phát triển của tóc và móng. Mức vitamin B12 không đủ có thể làm gián đoạn các quá trình này, dẫn đến những thay đổi rõ rệt về chất lượng tóc và móng.

Thiếu B12 gây rụng tóc, móng giòn và thay đổi chất lượng tóc, móng

11. Ù tai

Chứng ù tai (tinnitus) được đặc trưng bởi cảm nhận tiếng chuông, tiếng ù hoặc các tiếng động khác trong tai mà không có nguồn bên ngoài. Tình trạng này có thể liên quan đến tình trạng thiếu vitamin B12.

Mặc dù cơ chế chính xác chưa được hiểu đầy đủ, người ta tin rằng tổn thương hoặc rối loạn chức năng thần kinh do thiếu B12 có thể góp phần làm phát triển chứng ù tai. Triệu chứng này có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Thiếu B12 có thể gây ù tai do tổn thương thần kinh

12. Giảm ham muốn tình dục và các vấn đề sinh sản

Giảm ham muốn tình dục và các vấn đề về sinh sản, bao gồm vô sinh và kinh nguyệt không đều, có thể xảy ra ở những người thiếu vitamin B12. Những vấn đề này thường không được nghĩ đến như một dấu hiệu của thiếu B12.

Vitamin B12 có liên quan đến việc điều hòa hormone và sức khỏe sinh sản. Nếu thiếu B12, cơ thể có thể bị phá vỡ chức năng sinh sản bình thường, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và ham muốn tình dục.

Thiếu B12 có thể giảm ham muốn tình dục và ảnh hưởng sức khỏe sinh sản

Nguyên nhân gây thiếu vitamin B12

Thiếu vitamin B12 xảy ra khi bạn không tiêu thụ đủ vitamin B12 trong chế độ ăn hoặc khi cơ thể không hấp thụ nó đúng cách. Có hai nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

Chế độ ăn uống thiếu Vitamin B12

Vitamin B12 được tìm thấy chủ yếu trong các sản phẩm động vật như cá, thịt, sữa và trứng, cùng với thực phẩm tăng cường như ngũ cốc, bánh mì, sữa thực vật và men dinh dưỡng. Bạn có thể tìm hiểu thêm vitamin B12 có trong thực phẩm nào để xây dựng thực đơn phù hợp.
Những người theo chế độ ăn thuần chay hoặc ăn chay có nguy cơ cao bị thiếu hụt nếu không bổ sung vitamin B12 thường xuyên.

Khẩu phần ăn thiếu sản phẩm từ động vật như sữa, trứng, thịt, cá sẽ thiếu vitamin B12

Vấn đề về hấp thụ:

Viêm niêm mạc dạ dày là nguyên nhân phổ biến gây thiếu B12, do thiếu axit hydrochloric cần thiết để loại bỏ B12 khỏi thực phẩm.
Những người mắc bệnh thiếu máu ác tính không tạo ra yếu tố nội tại (intrinsic factor), một protein mà dạ dày sản xuất và cần thiết để cơ thể hấp thụ B12.
Các bệnh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa như bệnh Crohn và bệnh Celiac có thể ngăn cơ thể hấp thụ vitamin B12 đầy đủ.
Những người đã trải qua phẫu thuật đường tiêu hóa, ví dụ phẫu thuật cắt dạ dày, có thể gặp khó khăn trong việc hấp thụ B12.
Tiêu thụ rượu thường xuyên có thể làm hỏng hệ tiêu hóa và gây thiếu vitamin B12.
Thiếu hụt MTFHR hoặc Transcobalamin II là các rối loạn di truyền hiếm gặp làm khó khăn cho việc chuyển hóa hoặc vận chuyển B12 trong cơ thể.

Viêm niêm mạc dạ dày là nguyên nhân phổ biến gây thiếu B12

Đọc thêm: Thiếu Vitamin B12 gây bệnh gì?

Các phương pháp chẩn đoán khi thiếu vitamin B12

Việc chẩn đoán thiếu vitamin B12 có thể khó khăn do các triệu chứng mơ hồ và dễ nhầm lẫn với các thiếu hụt dinh dưỡng khác. Các bác sĩ thường sử dụng xét nghiệm máu, đặc biệt với những người có nguy cơ cao như người cao tuổi, ăn chay hoặc mắc bệnh tiêu hóa. Dưới đây là 4 xét nghiệm phổ biến để chẩn đoán thiếu vitamin B12:

Công thức máu toàn bộ: Xét nghiệm này giúp kiểm tra tình trạng thiếu máu và các bất thường về hồng cầu.
Xét nghiệm Vitamin B12: Đo trực tiếp nồng độ vitamin B12 trong máu để xác định mức thiếu hụt.
Xét nghiệm Axit Methylmalonic (MMA): Mức MMA cao là dấu hiệu của việc thiếu B12 ở cấp độ tế bào, ngay cả khi xét nghiệm B12 trong máu vẫn bình thường.
Xét nghiệm Homocysteine: Mức Homocysteine cao cũng có thể chỉ ra tình trạng thiếu B12 và giúp xác nhận chẩn đoán.

Công thức máu toàn bộ (Complete Blood Count – CBC) là xét nghiệm giúp chẩn đoán cơ thể thiếu vitamin B12

Các phương pháp điều trị hiệu quả khi thiếu vitamin B12

Khi thiếu vitamin B12, việc điều trị kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Dưới đây là 4 phương pháp điều trị hiệu quả mà bạn có thể áp dụng:

Thuốc uống vitamin B12 (cyanocobalamin): Thích hợp cho những trường hợp thiếu hụt nhẹ hoặc do chế độ ăn.
Tiêm vitamin B12: Được sử dụng cho những trường hợp nghiêm trọng hoặc khi cơ thể không thể hấp thụ B12 qua đường tiêu hóa.
Thuốc xịt hoặc gel mũi B12: Là lựa chọn thay thế cho những người không thích tiêm hoặc uống thuốc.
Ăn nhiều thực phẩm giàu B12 hơn: Bổ sung thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa vào chế độ ăn hàng ngày.

Biện pháp phòng ngừa thiếu vitamin B12

Hầu hết mọi người có thể ngăn ngừa tình trạng thiếu vitamin B12 bằng cách đảm bảo chế độ ăn uống đủ chất và duy trì lối sống lành mạnh. Dưới đây là 5 biện pháp giúp phòng ngừa thiếu vitamin B12 hiệu quả và an toàn:

Bổ sung thực phẩm từ động vật: Cá, sữa, các sản phẩm từ sữa, trứng, thịt gia cầm và thịt đỏ là nguồn cung cấp vitamin B12 tự nhiên tốt nhất. Ngoài B12, cơ thể cũng cần các vitamin B khác từ nhiều nguồn thực phẩm đa dạng. Tìm hiểu thêm về vitamin B có trong thực phẩm nào để bổ sung đầy đủ nhóm vitamin B cho cơ thể.
Bổ sung thực phẩm tăng cường: Ngũ cốc ăn sáng, men dinh dưỡng, sữa thực vật và một số loại bánh mì được bổ sung vitamin B12 để hỗ trợ những người ăn chay hoặc thuần chay.
Bổ sung thực phẩm bổ sung B12: Nhiều loại vitamin tổng hợp hoặc viên uống bổ sung riêng lẻ có thể cung cấp lượng B12 cần thiết hàng ngày.
Tránh rượu bia: Tiêu thụ rượu thường xuyên có thể làm hỏng hệ tiêu hóa và ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ vitamin B12.
Quản lý tốt các bệnh tiêu hóa: Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát các bệnh tiêu hóa như viêm dạ dày, bệnh Crohn hoặc bệnh Celiac.

Bổ sung cá, sữa và các sản phẩm từ sữa để cơ thể bổ sung vitamin B12

Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của hệ thần kinh, sản xuất tế bào máu và hỗ trợ chức năng chuyển hóa. Thiếu hụt vitamin B12 có thể dẫn đến một số dấu hiệu cảnh báo, bao gồm mệt mỏi, thiếu sức sống, khó thở, tê bì tay chân và thậm chí là trầm cảm. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng thiếu vitamin B12 có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng về thần kinh và sức khỏe tổng thể. Do đó, việc theo dõi các triệu chứng và bổ sung vitamin B12 kịp thời là rất quan trọng để duy trì sức khỏe tổng thể.

Xem thêm: Vitamin b12 có trong rau gì

Nguồn tham khảo