Mỏi mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Mỏi mắt là tình trạng mắt căng thẳng, mệt mỏi khi phải hoạt động liên tục trong thời gian dài. Nguyên nhân chính gây mỏi mắt bao gồm việc sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều, môi trường làm việc không phù hợp và các bệnh lý về mắt chưa được phát hiện. Những yếu tố này không chỉ gây khó chịu tức thời mà còn có thể dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.

Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện về tình trạng mỏi mắt, từ nguyên nhân đến phương pháp phòng ngừa và điều trị phù hợp.

Mỏi mắt (nhức mỏi mắt) là tình trạng cơ mắt bị quá tải, mệt mỏi do làm việc cường độ cao trong thời gian dài

Mỏi mắt là gì?

Mỏi mắt (Asthenopia) là tình trạng phổ biến xảy ra ở mọi độ tuổi, đặc biệt là đối tượng văn phòng thường xuyên phải làm việc với máy tính. Khi mắt làm việc ở cường độ cao trong thời gian dài sẽ khiến nhãn cầu phải điều tiết quá sức gây mỏi. Tình trạng này thường được chia thành hai loại dựa trên thời gian và tần suất:

• Mỏi mắt cấp tính (Thông thường): Xảy ra tức thời sau một đợt làm việc quá sức, các triệu chứng sẽ tự biến mất hoàn toàn sau khi mắt được nghỉ ngơi hoặc ngủ đủ giấc.
• Mỏi mắt mãn tính: Tình trạng nhức mỏi lặp đi lặp lại kéo dài, không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi, thường liên quan đến tật khúc xạ chưa điều chỉnh kính hoặc các bệnh lý bề mặt nhãn cầu.

Nếu không được nghỉ ngơi kịp thời, mỏi mắt kéo dài có thể dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng hoặc cảnh báo các bệnh lý tiềm ẩn. Hãy cùng điểm qua các triệu chứng điển hình kèm theo mỏi mắt sau đây để có biện pháp can thiệp đúng lúc.

Mỏi mắt là tình trạng phổ biến khi mắt phải điều tiết quá nhiều, thường do nhìn màn hình điện tử lâu, đọc sách, hoặc lái xe.

Các triệu chứng đi kèm mỏi mắt

Mỏi mắt thường đi kèm 6 triệu chứng điển hình, phát sinh khi hệ thần kinh và các nhóm cơ lân cận phải hoạt động quá sức để hỗ trợ thị giác:

• Cảm giác rát và bỏng ở mắt: Tần số chớp mắt giảm khi tập trung, khiến màng nước mắt bị khô và kích ứng bề mặt gây bỏng rát ở mắt.
• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi: Cơ điều tiết bị co thắt quá mức, làm mất khả năng hội tụ hình ảnh chính xác lên võng mạc.
• Khó tập trung: Sự mệt mỏi của thị giác làm suy giảm khả năng duy trì sự chú ý của não bộ.
• Nhạy cảm với ánh sáng: Võng mạc và đồng tử trở nên yếu ớt hơn trước các nguồn sáng mạnh.
• Đau đầu: Áp lực từ việc cố gắng nhìn rõ tạo nên các cơn đau thắt ở vùng thái dương và trán.
• Đau mỏi cổ, vai, lưng: Cơ thể tự động thay đổi tư thế, rướn người hoặc cúi sát để bù đắp cho tầm nhìn đang mệt mỏi.

Mỏi mắt còn gây rát mắt, nhìn mờ, khó tập trung, nhạy sáng, đau đầu và đau mỏi cổ vai gáy.

Nguyên nhân mỏi mắt

Mỏi mắt chủ yếu do sử dụng thiết bị điện tử lâu, đôi khi kèm theo tình trạng mắt bị cộm rát do thiếu hụt độ ẩm chân thật của phim nước mắt. Đồng thời, các thói quen sinh hoạt không tốt cũng gây ra tình trạng mỏi mắt. Dưới đây là 5 nguyên nhân chính được các chuyên gia nhãn khoa xác định.

1. Hội chứng thị giác màn hình

Hội chứng thị giác màn hình là nguyên nhân phổ biến nhất, thường gặp ở nhân viên văn phòng, học sinh hoặc người thường xuyên tiếp xúc với máy tính, điện thoại và các loại thiết bị điện tử. Cơ chế gây mỏi do tần số chớp mắt giảm đáng kể khi nhìn màn hình, khiến màng nước mắt bay hơi nhanh. Điều này ép cơ thể thủy tinh phải liên tục điều tiết để duy trì tiêu cự. Thói quen sử dụng điện thoại trong bóng tối hoặc để màn hình quá sáng sẽ làm tăng áp lực này, khiến mắt nhanh chóng nhức mỏi.

Hội chứng thị giác màn hình là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mỏi mắt

2. Tật khúc xạ chưa được điều chỉnh

Tình trạng mỏi mắt xảy ra ở những người mắc các tật khúc xạ cận, viễn hoặc loạn thị nhưng không đeo kính hoặc dùng sai độ. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra các cơn mỏi nhức mắt mãn tính. Khi hình ảnh không hội tụ đúng võng mạc, hệ thống điều tiết của mắt phải làm việc gắng sức để bù đắp sai lệch. Quá trình này khiến các cơ nhãn cầu luôn trong trạng thái căng thẳng.

Việc đeo kính cận thị không đúng độ cận khiến mắt bị mỏi

3. Môi trường làm việc không phù hợp

Ánh sáng kém hoặc quá chói trong không gian làm việc buộc mắt phải thích nghi liên tục, dẫn đến tình trạng mỏi nhức nhanh chóng. Việc ngồi trực diện luồng gió máy điều hòa làm tăng tốc độ bay hơi nước mắt, gây khô rát và kích ứng. Đối tượng dễ bị ảnh hưởng là người làm việc đêm hoặc ngồi trực diện luồng gió máy điều hòa.

Môi trường làm việc thiếu ánh sáng khiến mắt phải thích nghi, gây mỏi.

4. Các bệnh lý mắt khác

Mỏi mắt thường là hệ quả từ các bệnh lý như khô mắt, đục thủy tinh thể hoặc suy nhược thị lực. Khi cấu trúc mắt bị tổn thương, khả năng hội tụ ánh sáng suy giảm, bắt buộc các cơ vận nhãn phải hoạt động quá công suất để duy trì độ nét. Việc chủ quan không điều trị các bệnh viêm nhiễm hoặc lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid có thể khiến tình trạng này trầm trọng hơn.

Đục thủy tinh thể khiến mắt phải điều tiết liên tục để nhìn rõ hình ảnh.

Mỏi mắt có nguy hiểm không? Khi nào cần gặp bác sĩ?

Mỏi mắt thông thường không nguy hiểm và sẽ tự khỏi sau khi nghỉ ngơi đầy đủ. Tuy nhiên, nếu tình trạng này đi kèm các dấu hiệu bất thường, đó có thể là cảnh báo của những bệnh lý thị lực phức tạp. Ngoài ra, mỏi mắt chỉ thực sự trở nên nghiêm trọng khi nó là triệu chứng khởi phát của các bệnh lý như Glocom (Cườm nước), Viêm màng bồ đào hoặc Bong võng mạc. Bạn cần đến ngay cơ sở nhãn khoa nếu xuất hiện 3 dấu hiệu sau:

• Nhìn mờ đột ngột hoặc mất thị trường: Một phần tầm nhìn bị tối đen hoặc nhòe đi nhanh chóng không rõ nguyên nhân.
• Đau mắt dữ dội kèm buồn nôn: Đây là dấu hiệu điển hình của việc tăng nhãn áp cấp tính, đe dọa mù lòa.
• Mỏi mắt kéo dài hơn 1 tuần: Tình trạng nhức mỏi không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi đúng cách và điều chỉnh thói quen.

Hướng dẫn chăm sóc giúp giảm mỏi mắt hiệu quả

Khi có biểu hiện mắt nhức mỏi, bạn cần tạm thời dừng các hoạt động và nhắm mắt, cho mắt có thời gian nghỉ ngơi. Dưới đây là 7 cách giảm mỏi mắt hiệu quả mà bạn cần biết:

• Áp dụng quy tắc 20-20-20: Cứ mỗi 20 phút làm việc với thiết bị điện tử, bạn hãy để mắt nhìn xa khoảng 20 feet (khoảng 6 mét) trong vòng ít nhất 20 giây.
• Sử dụng nước mắt nhân tạo, thuốc nhỏ mắt: Các dung dịch này giúp bổ sung độ ẩm, duy trì độ bền của màng phim nước mắt và làm dịu bề mặt giác mạc, giảm mỏi. Nên ưu tiên các sản phẩm không chứa chất bảo quản để không kích ứng.
• Điều chỉnh thị lực: Thăm khám và cắt kính đúng độ là cách duy nhất điều trị căn nguyên mỏi mắt do các tật khúc xạ (cận, viễn, loạn thị) gây ra.
• Tối ưu không gian làm việc: Đặt màn hình cách mắt 50-70cm, điều chỉnh ánh sáng phòng cân bằng với độ sáng thiết bị để giảm áp lực võng mạc.
• Bổ sung dinh dưỡng: Vitamin đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị mỏi mắt. Các loại vitamin A, C, E, B-complex và kẽm với liều lượng thích hợp rất quan trọng cho sức khỏe của mắt. Những vitamin này có chứa chất chống oxy hóa và các thành phần giúp cải thiện sức khỏe mắt, làm giảm mỏi mắt hiệu quả.
• Thay đổi thói quen sinh hoạt: Tuyệt đối không dùng điện thoại trong bóng tối và hạn chế dụi mắt để tránh gây trầy xước giác mạc, viêm nhiễm.
• Thăm khám nhãn khoa: Trong trường hợp mỏi mắt kéo dài hoặc có các triệu chứng nghiêm trọng, quý bệnh nhân nên đến các cơ sở chuyên khoa về mắt để được tư vấn và thăm khám chi tiết. Việc chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng có thể xảy ra.

Nước mắt nhân tạo giảm triệu chứng mỏi mắt

Câu hỏi thường gặp về mỏi mắt

1. Mỏi mắt nên ăn gì?

Khi bị mỏi mắt, quý bệnh nhân nên ăn các thực phẩm giàu dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe mắt. Thực phẩm giàu Vitamin A như khoai lang, cà rốt, bí đỏ giúp cải thiện thị lực. Vitamin E từ hạnh nhân, hướng dương, bơ có tác dụng chống oxy hóa. Omega-3 từ cá hồi, cá mòi, hạt lanh hỗ trợ chức năng mắt và giảm khô mắt.

2. Mỏi mắt có bị cận không?

Mỏi mắt không phải là cận thị nhưng nếu mỏi mắt đi kèm cảm giác đau hốc mắt hoặc nhức đầu, quý bệnh nhân cần kiểm tra tình trạng sức khỏe mắt ngay. Việc thăm khám bởi bác sĩ nhãn khoa sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và có phương pháp điều trị phù hợp.

3. Mỏi mắt thiếu chất gì?

Mỏi mắt có thể do thiếu Vitamin nhóm B (đặc biệt là B1, B2, B12) giúp bảo vệ dây thần kinh mắt, hỗ trợ trao đổi chất và giảm nhức mỏi. Thiếu Vitamin A có thể gây khô mắt và giảm thị lực. Ngoài ra, mỏi mắt còn có thể liên quan đến việc thiếu Omega-3. Thiếu dinh dưỡng có thể gây ra hiện tượng mắt trái giật liên hồi do căng thẳng thần kinh thị giác.

4. Mỏi mắt mắt là dấu hiệu của bệnh gì?

Mỏi mắt thường cảnh báo các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị hoặc loạn thị chưa được điều chỉnh. Đây cũng là triệu chứng khởi phát của bệnh khô mắt, Glocom, viêm màng bồ đào hoặc đục thủy tinh thể.

Mỏi mắt là vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả khi được phát hiện sớm. Việc hiểu rõ nguyên nhân từ hội chứng thị giác màn hình đến các bệnh lý như đục thủy tinh thể, khô mắt và thoái hóa điểm vàng sẽ giúp quý bệnh nhân tránh được những bệnh lý nguy hiểm như viêm màng bồ đào hay thoái hóa võng mạc.

Áp dụng các biện pháp phòng ngừa như quy tắc 20-20-20, điều chỉnh môi trường làm việc và bổ sung dinh dưỡng cần thiết là những bước quan trọng trong việc duy trì sức khỏe mắt. Khi có triệu chứng mỏi mắt kéo dài, việc thăm khám và điều trị kịp thời tại cơ sở y tế chuyên khoa là điều cần thiết. Ngoài ra, đừng chủ quan khi mắt nhức mỏi kèm mờ đột ngột, hãy tìm hiểu glocom là gì vì đây là căn bệnh “kẻ trộm thị lực” thầm lặng.

Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn tự hào là đơn vị chuyên khoa mắt lớn nhất Việt Nam, với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhãn khoa. Chúng tôi sở hữu đội ngũ chuyên môn cao giàu kinh nghiệm, tiêu chuẩn điều trị chất lượng vàng và trải nghiệm khách hàng vượt trội. Mắt Sài Gòn còn tự hào sở hữu dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ đa dạng nhất Việt Nam. Tìm hiểu thêm về các phương pháp xóa cận tiên tiến tại https://uudai.matsaigon.com/

Đọc thêm:

• Bệnh viêm giác mạc là gì? Nguyên nhân do đâu và cách điều trị
• Viêm kết mạc mắt là gì Cách điều trị hiệu quả

Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Thu Hiền. (2025). Cách nào phòng ngừa khô mắt? Sức Khỏe Đời Sống. https://suckhoedoisong.vn/cach-nao-phong-ngua-kho-mat-169250119193923242.htm
2. National Eye Institute. (2025, August 6). Dry eye. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2025, từ https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/dry-eye
3. Trần Thu Hiền. (2025). Khô mắt chữa thế nào? Sức Khỏe Đời Sống. https://suckhoedoisong.vn/kho-mat-chua-the-nao-169250617193738381.htm
4. Healthdirect Australia. (2024, Tháng Tư). Eye strain. Healthdirect. https://www.healthdirect.gov.au/eye-strain