Nội dung bài viết

Tật khúc xạ là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị

Tật khúc xạ là tình trạng mắt không thể hội tụ ánh sáng chính xác lên võng mạc, gây suy giảm thị lực. Các loại tật khúc xạ phổ biến như cận thị, viễn thị, loạn thị và lão thị có nguyên nhân và biểu hiện riêng, nhưng đều tác động đến chất lượng cuộc sống.

Những nguyên nhân chính bao gồm cấu trúc bất thường của mắt, yếu tố di truyền, thói quen sinh hoạt không lành mạnh và môi trường sống. Tuy nhiên, tật khúc xạ có thể điều chỉnh hiệu quả bằng các phương pháp như đeo kính, sử dụng kính áp tròng hoặc phẫu thuật laser. Việc nắm rõ về tật khúc xạ và các biện pháp phòng ngừa giúp bảo vệ thị lực của bạn và người thân tốt hơn.

Tật khúc xạ là gì? Phân loại và hướng dẫn điều trị

Tật khúc xạ là gì?

Tật khúc xạ là thuật ngữ chung để chỉ các rối loạn khúc xạ của mắt, bao gồm cận thị, viễn thị và loạn thị. Về cơ bản, tật khúc xạ thường không được coi là một bệnh lý cấp tính mà là sự mất cân đối về quang học giữa công suất khúc xạ của mắt và chiều dài nhãn cầu.

Khi ánh sáng đi qua giác mạc và thủy tinh thể, nó cần được hội tụ chính xác trên võng mạc để tạo ra hình ảnh rõ nét. Tuy nhiên, ở người mắc tật khúc xạ, ánh sáng không hội tụ đúng điểm trên võng mạc mà có thể rơi vào phía trước, phía sau hoặc nhiều điểm khác nhau. Kết quả là hình ảnh nhìn thấy bị mờ hoặc bị méo, khiến người mắc tật khúc xạ gặp khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.

Tật khúc xạ bao gồm cận thị, viễn thị và loạn thị

Tật khúc xạ là thuật ngữ chung để chỉ các rối loạn khúc xạ của mắt, bao gồm cận thị, viễn thị và loạn thị

Có những loại tật khúc xạ nào?

Tật khúc xạ được chia thành 4 loại chính, mỗi loại có đặc điểm và biểu hiện riêng biệt:

Cận thị (Myopia): Ánh sáng hội tụ trước võng mạc do trục nhãn cầu quá dài hoặc giác mạc có công suất hội tụ quá lớn (độ cong quá lớn). Người mắc cận thị nhìn rõ các vật ở gần nhưng gặp khó khăn khi nhìn xa. Đây là loại tật khúc xạ phổ biến nhất, đặc biệt ở học sinh và thanh thiếu niên.
Viễn thị (Hyperopia): Ánh sáng hội tụ phía sau võng mạc do trục nhãn cầu quá ngắn hoặc giác mạc quá phẳng. Người viễn thị thường phải gắng sức điều tiết để nhìn rõ vật ở gần; nếu viễn thị độ nặng, cả thị lực nhìn xa và nhìn gần đều bị mờ. Tật này thường có từ khi sinh và có thể gây căng mắt khi làm việc với khoảng cách gần.
Loạn thị (Astigmatism): Giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng bất thường, giống quả bóng bầu dục thay vì hình cầu đều. Điều này khiến ánh sáng hội tụ tại nhiều điểm khác nhau trên võng mạc, gây méo mó hình ảnh và mờ cả khi nhìn gần lẫn xa.
Lão thị (Presbyopia): Thường xuất hiện ở người trên 40 tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên. Thủy tinh thể mất dần tính đàn hồi, làm giảm khả năng thay đổi tiêu cự, khiến mắt không thể hội tụ chính xác vào các vật thể ở khoảng cách gần (như khi đọc sách, dùng điện thoại). Lão thị là hiện tượng tự nhiên và gần như ai cũng trải qua.

Tật khúc xạ được chia thành 4 loại chính, mỗi loại có đặc điểm và biểu hiện riêng biệt

Nguyên nhân gây tật khúc xạ

Tật khúc xạ xuất hiện do nhiều yếu tố khác nhau, từ cấu trúc mắt đến thói quen sinh hoạt hàng ngày. Dưới đây là 6 nguyên nhân phổ biến gây tật khúc xạ:

Bất thường về cấu trúc mắt: Trục nhãn cầu quá dài thường dẫn đến cận thị, trong khi trục nhãn cầu quá ngắn gây viễn thị. Giác mạc hoặc thủy tinh thể có độ cong bất thường cũng làm thay đổi cách ánh sáng khúc xạ vào mắt. Những bất thường này có thể có từ khi sinh hoặc phát triển theo thời gian.
Yếu tố di truyền và bẩm sinh: Nhiều trường hợp tật khúc xạ được di truyền từ cha mẹ sang con cái. Nếu bố mẹ mắc cận thị hoặc viễn thị, con cái có nguy cơ cao mắc phải tật tương tự.
Thói quen thị giác không lành mạnh: Làm việc hoặc học tập với cường độ cao trong thời gian dài, đặc biệt ở khoảng cách quá gần, làm tăng áp lực lên mắt. Đọc sách trong tư thế nằm hoặc trong xe di chuyển cũng gây hại cho thị lực.
Môi trường ánh sáng không phù hợp: Nhìn trong điều kiện ánh sáng quá tối hoặc quá chói khiến mắt phải điều tiết liên tục, gây mệt mỏi và tăng nguy cơ tật khúc xạ.
Sử dụng thiết bị điện tử quá mức: Tiếp xúc lâu với ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng và màn hình máy tính làm căng mắt và có thể góp phần gây cận thị.
Quá trình lão hóa: Khi tuổi tác tăng, thủy tinh thể mất dần độ đàn hồi, dẫn đến lão thị ở người trên 40 tuổi. Đây là quá trình tự nhiên mà hầu hết mọi người đều trải qua.

Nhìn trong điều kiện ánh sáng quá tối khiến mắt phải điều tiết liên tục, gây mệt mỏi và tăng nguy cơ tật khúc xạ

Triệu chứng nhận biết bị tật khúc xạ

Tật khúc xạ có nhiều biểu hiện đặc trưng giúp nhận biết sớm tình trạng suy giảm thị lực. Để phát hiện tật khúc xạ, người bệnh cần chú ý đến 6 triệu chứng dưới đây:

Thị lực bị mờ hoặc nhòe: Đây là triệu chứng phổ biến nhất, khiến hình ảnh không rõ nét khi nhìn xa hoặc gần tùy theo loại tật khúc xạ. Người bệnh có thể thấy các đường nét bị méo mó hoặc biến dạng.
Nheo mắt để nhìn rõ hơn: Hành động này thường xuất hiện khi cố gắng nhìn các vật ở xa, đặc biệt ở người cận thị. Nheo mắt giúp tạm thời cải thiện độ rõ của hình ảnh nhưng gây căng thẳng cho cơ mắt.
Khó tập trung vào các đối tượng: Mắt cần điều tiết liên tục để cố gắng nhìn rõ, dẫn đến hiện tượng điều tiết chậm, khiến hình ảnh bị nhòe mất vài giây khi thay đổi tầm nhìn từ gần sang xa hoặc ngược lại.
Căng mắt và mệt mỏi: Cảm giác mỏi mắt xuất hiện sau khi đọc sách, làm việc với máy tính hoặc thực hiện các công việc cần tập trung nhìn trong thời gian dài.
Nhức đầu thường xuyên: Mắt phải nỗ lực điều tiết quá mức có thể gây nhức đầu, đặc biệt ở vùng trán và thái dương.
Nhạy cảm với ánh sáng: Người bệnh có thể cảm thấy lóa mắt hoặc khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh, nhìn thấy vầng sáng quanh các nguồn sáng.

Mắt phải nỗ lực điều tiết quá mức có thể gây nhức đầu, đặc biệt ở vùng trán và thái dương

Phương pháp chẩn đoán tật khúc xạ

Việc phát hiện sớm tật khúc xạ thông qua khám mắt định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực. Dưới đây là 3 phương pháp giúp chẩn đoán tật khúc xạ:

Khám mắt toàn diện: Tật khúc xạ được chẩn đoán thông qua cuộc kiểm tra mắt toàn diện do bác sĩ nhãn khoa thực hiện. Quá trình này bao gồm nhiều bước để đánh giá chính xác tình trạng mắt.
Tần suất khám mắt định kỳ: Nên khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm các thay đổi về độ khúc xạ và điều chỉnh kính phù hợp. Việc theo dõi thường xuyên giúp ngăn ngừa biến chứng và duy trì thị lực tốt nhất.
Các xét nghiệm cơ bản: Bác sĩ sẽ đo thị lực bằng bảng chữ cái hoặc ký hiệu để xác định mức độ nhìn rõ ở các khoảng cách khác nhau. Sau đó, máy đo khúc xạ tự động giúp xác định chính xác loại tật và độ khúc xạ của từng mắt. Kết quả này giúp bác sĩ đưa ra đơn kính hoặc phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Việc phát hiện sớm tật khúc xạ thông qua khám mắt định kỳ

Các biện pháp điều trị tật khúc xạ

Tật khúc xạ có thể được điều chỉnh hiệu quả thông qua nhiều phương pháp, tùy thuộc vào loại tật và nhu cầu của người bệnh. Dưới đây là 2 biện pháp điều trị phổ biến:

Chỉnh kính:

Kính gọng: Là phương pháp điều chỉnh phổ biến, an toàn và kinh tế cho các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị và lão thị. Kính gọng sử dụng thấu kính để điều chỉnh ánh sáng, giúp hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc. Người bệnh có thể chọn nhiều loại gọng và tròng kính phù hợp với nhu cầu sử dụng.
Kính áp tròng: Bao gồm kính áp tròng mềm thông thường, đeo trực tiếp trên mắt, và kính Ortho-K, đeo ban đêm để tạm thời chỉnh hình giác mạc. Kính áp tròng mang lại thẩm mỹ cao và thuận tiện khi tham gia các hoạt động thể thao.

Phẫu thuật khúc xạ

Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Họ và tên *

Dịch vụ cần tư vấn *

Số điện thoại *

Phẫu thuật khúc xạ giúp điều chỉnh độ cong của giác mạc, từ đó ánh sáng có thể hội tụ đúng vị trí trên võng mạc, cải thiện thị lực. Phương pháp này thường được chỉ định cho những người trên 18 tuổi với độ khúc xạ ổn định. Dưới đây là 8 phương pháp phẫu thuật khúc xạ phổ biến hiện nay:

SMILE Pro AI 4.0: Công nghệ SMILE Pro AI 4.0 kết hợp thuật toán AI VISULYZE và ZEISS CIRRUS PATHFINDER, giúp tạo công thức laser cực kỳ chính xác (đến 0,001 Diop), mang lại kết quả điều trị tốt hơn.
EYESignature™: Phẫu thuật xóa cận cá nhân hóa, sử dụng bộ đôi thiết bị SCHWIND SIRIUS & SCHWIND PERAMIS để tạo ra phác đồ điều trị riêng biệt, cho thị lực sau xóa cận sắc nét nhất.
SMILE Pro: Phiên bản nâng cấp của ReLEx SMILE, giảm thời gian tạo lõi mô từ 23 giây xuống chỉ còn 8-10 giây, không cần tạo vạt giác mạc, giúp bảo vệ cấu trúc tự nhiên của giác mạc và giảm rủi ro.
ReLEx SMILE: Phương pháp ít xâm lấn hơn, sử dụng laser Femtosecond để tạo và rút lõi mô giác mạc qua một vết mổ rất nhỏ mà không cần tạo vạt, giúp giảm khô mắt sau phẫu thuật.
FEMTO Pro: Phẫu thuật sử dụng laser Femtosecond để tạo vạt giác mạc chính xác đến từng micron, thay thế dao vi phẫu, mang lại độ an toàn cao hơn và giúp phục hồi nhanh chóng trong vòng 48 giờ.
FEMTOLASIK: Công nghệ tiêu chuẩn sử dụng laser Femtosecond để tạo vạt giác mạc chính xác, giúp giảm nguy cơ biến chứng và có thể điều trị nhiều tật khúc xạ hiệu quả, sử dụng máy VISUMAX 500.
LASIK/Femtosecond LASIK: Bác sĩ sử dụng laser tạo vạt giác mạc mỏng, sau đó chiếu laser Excimer để tạo hình lại bề mặt giác mạc. Đây là kỹ thuật phổ biến với thời gian hồi phục nhanh.
Phakic: Đặt thấu kính nội nhãn vào trong mắt mà không cần bào mòn giác ạmc, phù hợp với người có độ khúc xạ cao hoặc giác mạc quá mỏng không thể mổ cận với các phương pháp sử dụng laser.

Phẫu thuật nhằm thay đổi độ cong của giác mạc để ánh sáng hội tụ đúng vị trí trên võng mạc

Mắt Sài Gòn áp dụng công nghệ và trang thiết bị hiện đại nhất trong tất cả quy trình phẫu thuật. Thời gian trung bình của các phương pháp phẫu thuật khúc xạ dao động từ vài giây đến vài phút tùy theo kỹ thuật. Cả quy trình được thực hiện nhanh chóng và nhẹ nhàng, mang đến cảm giác thoải mái tối đa cho bệnh nhân.

Đăng ký để được báo giá và nhận nhiều ưu đãi các phương pháp tái mổ cận tại Mắt Sài Gòn.

Hướng dẫn phòng ngừa tật khúc xạ

Mặc dù không thể ngăn chặn hoàn toàn tật khúc xạ, nhưng việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa có thể giúp giảm nguy cơ và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Dưới đây là 4 hướng dẫn quan trọng để phòng ngừa tật khúc xạ:

Hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử: Giảm thời gian tiếp xúc với màn hình điện thoại, máy tính và các thiết bị kỹ thuật số giúp mắt được nghỉ ngơi và giảm căng thẳng.
Thực hiện quy tắc nghỉ ngơi cho mắt: Áp dụng quy tắc 20-20-20 sau khi làm việc với thiết bị điện tử – cứ 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn xa 20 bộ Anh (khoảng 6 mét hoặc 6,1 mét) trong 20 giây. Điều này giúp giảm mỏi mắt và cải thiện tuần hoàn máu vùng mắt.
Tạo môi trường ánh sáng phù hợp: Đảm bảo ánh sáng đủ và phù hợp khi học tập hay làm việc, không quá tối hoặc quá chói để mắt không phải điều tiết quá mức. Nên sử dụng đèn bàn có ánh sáng mềm và đặt đúng vị trí.
Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A như cà rốt, rau xanh đậm, trứng và các chất dinh dưỡng khác hỗ trợ sức khỏe mắt như omega-3, vitamin C và E. Chế độ ăn cân bằng góp phần bảo vệ thị lực lâu dài.

Chế độ ăn cân bằng góp phần bảo vệ thị lực lâu dài

Các câu hỏi liên quan đến tật khúc xạ

Tật khúc xạ có nguy hiểm không?

Tật khúc xạ không được điều chỉnh kịp thời có thể gây nguy hiểm, đặc biệt là cận thị nặng. Nó có thể dẫn đến suy giảm thị lực, nhược thị ở trẻ em và các biến chứng như bong võng mạc, thoái hóa hoàng điểm. Khám mắt định kỳ và điều trị sớm là cần thiết để bảo vệ sức khỏe mắt.

Tật khúc xạ có cần đeo kính không?

Đeo kính là cần thiết để cải thiện thị lực và giảm các triệu chứng khó chịu như mỏi mắt, nhức đầu. Kính giúp người bệnh nhìn rõ hơn và không làm mắt yếu đi. Tuy nhiên, cần đeo kính đúng số và khám mắt định kỳ để có đơn kính chính xác từ bác sĩ.

Tật khúc xạ có chữa được không?

Tật khúc xạ có thể được điều chỉnh và cải thiện bằng nhiều phương pháp, như đeo kính gọng, kính áp tròng, hoặc phẫu thuật laser (LASIK, SMILE). Phẫu thuật giúp người bệnh không phụ thuộc vào kính và cải thiện thị lực hoàn toàn, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi quyết định phương pháp điều trị.

Tật khúc xạ là vấn đề thị lực phổ biến nhưng hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả. Nắm rõ các loại tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị, lão thị, và nhận biết nguyên nhân, triệu chứng, mỗi người có thể chủ động bảo vệ sức khỏe đôi mắt của mình. Việc khám mắt định kỳ, duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp giúp cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể.

Bệnh viện Mắt Sài Gòn là hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt ngoài công lập lớn tại Việt Nam, với hơn 19 cơ sở trải dài từ Bắc vào Nam. Với đội ngũ bác sĩ, thạc sĩ, tiến sĩ nhãn khoa giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại nhập khẩu từ Mỹ và châu Âu, cùng tiêu chuẩn điều trị chất lượng, Mắt Sài Gòn là điểm đến tin cậy cho mọi nhu cầu chăm sóc và điều trị bệnh lý nhãn khoa. Đặc biệt, Mắt Sài Gòn tự hào sở hữu dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ đa dạng và tiên tiến nhất tại Việt Nam, đã thực hiện thành công hơn 700.000 ca phẫu thuật. Tìm hiểu thêm về các phương pháp xóa cận hiện đại tại https://uudai.matsaigon.com/