Nội dung bài viết

Thiếu vitamin B gây bệnh gì? Dấu hiệu, biến chứng và cách phòng ngừa

Vitamin B là nhóm dưỡng chất thiết yếu, giúp duy trì sức khỏe toàn diện của cơ thể, bao gồm hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, sản xuất hồng cầu, duy trì chức năng thần kinh và bảo vệ mắt. Vì cơ thể không thể tự sản xuất hoặc dự trữ hầu hết các loại vitamin B, chúng cần được bổ sung qua chế độ ăn hàng ngày. Thiếu vitamin B có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như mệt mỏi, thiếu máu, tổn thương thần kinh và các bệnh lý về mắt. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin về nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa tình trạng thiếu vitamin B, giúp bạn bảo vệ sức khỏe hiệu quả.

Nguyên nhân và cách phòng ngừa khi có triệu chứng của thiếu vitamin B

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu vitamin B

Có 5 nguyên nhân chính gây ra tình trạng thiếu hụt vitamin B trong cơ thể. Việc nhận biết các yếu tố nguy cơ này giúp bạn có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

Chế độ ăn không cân bằng: Chế độ ăn thiếu thực phẩm giàu vitamin B như thịt, trứng, sữa, ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng.
Lạm dụng rượu bia: Rượu bia cản trở quá trình hấp thu vitamin B, đặc biệt là B1 và B2, đồng thời làm tăng nhu cầu vitamin để chuyển hóa cồn.
Rối loạn tiêu hóa: Các bệnh lý như viêm ruột, celiac, Crohn làm giảm khả năng hấp thu vitamin B từ thực phẩm vào cơ thể.
Phẫu thuật tiêu hóa: Can thiệp phẫu thuật dạ dày, ruột non hoặc giảm béo ảnh hưởng đến việc hấp thu vitamin B12 và các loại vitamin B khác.
Tuổi tác và thai kỳ: Người cao tuổi có khả năng hấp thu vitamin B giảm, trong khi phụ nữ mang thai và cho con bú cần lượng vitamin B cao hơn để đáp ứng nhu cầu phát triển của thai nhi.

Chế độ ăn không cân bằng dẫn đến việc thiếu hụt vitamin B

Thiếu hụt Vitamin B gây ra các bệnh lý gì?

Thiếu hụt mỗi loại vitamin B gây ra các bệnh lý khác nhau với triệu chứng đặc trưng. Dưới đây là 8 loại vitamin B chính và những bệnh lý phổ biến khi thiếu hụt từng loại.

Thiếu vitamin B1 (Thiamin)

Thiếu vitamin B1 gây ra 3 nhóm bệnh lý chính ảnh hưởng đến hệ thần kinh và tim mạch. Đây là tình trạng thường gặp ở người nghiện rượu và người suy dinh dưỡng.

Bệnh Beriberi khô: Ảnh hưởng hệ thần kinh với các triệu chứng tê liệt, yếu cơ, mất phối hợp vận động và rối loạn cảm giác ở tay chân.
Bệnh Beriberi ướt: Tác động lên tim mạch, gây suy tim, phù chân, khó thở và nhịp tim nhanh do tích tụ dịch trong cơ thể.
Hội chứng Wernicke-Korsakoff: Tổn thương não nghiêm trọng ở người nghiện rượu, bao gồm rối loạn vận nhãn, liệt mắt, mất cân bằng, suy giảm trí nhớ và rối loạn tâm thần.

Do đó, việc bổ sung đầy đủ vitamin B1 có trong thực phẩm nào như ngũ cốc nguyên hạt, thịt lợn, hạt hướng dương là điều cần thiết để phòng ngừa các bệnh lý trên.

Thiếu vitamin B1 gây tổn thương thần kinh và ảnh hưởng nghiêm trọng tim mạch

Thiếu vitamin B2 (Riboflavin)

Thiếu B2 gây nên nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt ảnh hưởng đến mắt và da. Dưới đây là 3 bệnh lý phổ biến thường gặp khi thiếu vitamin B2:

Bệnh lý về mắt: Gây sợ ánh sáng, kích ứng kết mạc, giác mạc tăng sinh mạch máu và có thể góp phần hình thành đục thủy tinh thể.
Cơ thể mệt mỏi: Thiếu B2 làm giảm khả năng tạo năng lượng từ thức ăn, dẫn đến mệt mỏi kéo dài và suy nhược cơ thể.
Tổn thương da và niêm mạc: Rụng tóc, nứt nẻ khóe miệng (cheilosis), viêm lưỡi đỏ sưng và phát ban da là những biểu hiện điển hình.

Để phòng ngừa những tổn thương này, bạn cần biết vitamin B2 có trong thực phẩm nào như sữa, trứng, rau xanh lá và hạt để bổ sung kịp thời.

Thiếu vitamin B2 ảnh hưởng thị lực và làn da

Vitamin B2 thiếu hụt ảnh hưởng trực tiếp thị lực và sức khỏe làn da

Thiếu vitamin B3 (Niacin)

Thiếu vitamin B3 (Niacin) có thể gây ra một loạt các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến nhiều hệ thống trong cơ thể. Dưới đây là 3 bệnh lý thường gặp khi thiếu vitamin B3:

Bệnh Pellagra: Tổn thương da đỏ sẫm dưới ánh nắng, tiêu chảy hoặc táo bón, sa sút trí tuệ và các rối loạn tâm thần nghiêm trọng.
Rối loạn chuyển hóa năng lượng: Ảnh hưởng khả năng chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein thành năng lượng cho cơ thể hoạt động.
Tổn thương hệ thần kinh: Gây rối loạn trí nhớ, lú lẫn, hành vi hung hăng, hoang tưởng và ảo giác ở mức độ nghiêm trọng.

Thiếu vitamin B3, tổn thương có thể phát triển theo kiểu phân bố giống hình găng tay trên bàn tay

Thiếu vitamin B5 (Axit Pantothenic)

Thiếu vitamin B5 là tình trạng hiếm gặp, nhưng có thể gây ra 3 vấn đề sức khỏe đáng chú ý sau đây:

Rối loạn thần kinh: Xuất hiện triệu chứng tê bì, yếu cơ, đi lại khó khăn và mất thăng bằng khi thiếu B5 nghiêm trọng.
Suy nhược cơ thể: Cảm giác mệt mỏi, thờ ơ, khó chịu, buồn nôn, ói mửa và chuột rút cơ ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày.
Tăng nguy cơ hạ đường huyết: Rối loạn chuyển hóa năng lượng có thể dẫn đến hạ đường huyết và các vấn đề về tuyến thượng thận.

Thiếu vitamin B5 gây mệt mỏi, rối loạn thần kinh và suy nhược cơ thể

Thiếu vitamin B6 (Pyridoxine)

Thiếu vitamin B6 có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng trong cơ thể từ hệ miễn dịch đến hệ thần kinh. Dưới đây là 3 vấn đề sức khỏe thường gặp khi thiếu vitamin B6:

Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Họ và tên *

Dịch vụ cần tư vấn *

Số điện thoại *

Rối loạn da và niêm mạc: Phát ban ngứa, nứt nẻ khóe miệng, viêm da tiết bã và viêm lưỡi là những dấu hiệu phổ biến.
Thiếu máu và suy giảm miễn dịch: Làm giảm sản xuất hồng cầu gây thiếu máu, đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Tổn thương thần kinh: Tê mỏi tay chân, co giật, trầm cảm, rối loạn tâm trạng và sương mù não ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

Thiếu vitamin B6 gây rối loạn da, thiếu máu và suy giảm miễn dịch

Thiếu vitamin B7 (Biotin)

Thiếu biotin là tình trạng hiếm gặp, nhưng có thể xảy ra ở một số đối tượng đặc biệt. Thiếu vitamin B7 có thể dẫn đến 2 bệnh lý sau:

Bệnh da liễu: Phát ban đỏ vảy quanh mắt, mũi, miệng, rụng tóc, móng giòn và đau mắt đỏ là các triệu chứng điển hình.
Rối loạn thần kinh: Tê tay chân, co giật cơ, mất cảm giác, sa sút trí tuệ và trầm cảm ở người thiếu biotin kéo dài.

Thiếu vitamin B6 gây rối loạn da

Thiếu vitamin B9 (Folate/Folic Acid)

Thiếu folate có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt là đối với phụ nữ mang thai. Dưới đây là 3 vấn đề sức khỏe thường gặp khi thiếu vitamin B9:

Thiếu máu hồng cầu to: Tủy xương sản xuất hồng cầu lớn bất thường, gây mệt mỏi, yếu, khó thở và nhịp tim nhanh.
Dị tật ống thần kinh thai nhi: Thiếu folate trong thai kỳ làm tăng nguy cơ dị tật ống thần kinh như tật nứt đốt sống ở trẻ sơ sinh.
Rối loạn nhận thức: Khó tập trung, kích động, đau đầu, thay đổi tính cách và tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư.

Thiếu folate gây thiếu máu, mệt mỏi và ảnh hưởng trí não

Thiếu vitamin B12 (Cobalamin)

Nhiều người thắc mắc thiếu vitamin B12 gây bệnh gì và đây thực sự là một vấn đề nghiêm trọng, có thể dẫn đến nhiều biến chứng lâu dài nếu không được điều trị sớm. Dưới đây là 3 bệnh lý thường gặp khi thiếu vitamin B12:

Thiếu máu ác tính: Hồng cầu to bất thường, giảm khả năng vận chuyển oxy, gây da xám xịt, mệt mỏi và nhịp tim nhanh.
Tổn thương thần kinh: Tê mỏi tay chân, yếu cơ, mất thăng bằng, sa sút trí tuệ và thay đổi hành vi do tổn thương bao myelin.
Giảm thị lực: Tổn thương dây thần kinh thị giác gây mờ mắt, giảm thị lực và có thể dẫn đến mù lòa nếu không điều trị.

Việc nhận biết sớm dấu hiệu thiếu vitamin B12 như da xám xịt, tê mỏi tay chân và mờ mắt là rất quan trọng để can thiệp kịp thời.

Thiếu vitamin B12 có thể gây đến tình trạng tê mỏi tay chân

Cách điều trị và bổ sung Vitamin nhóm B đúng cách

Có 4 phương pháp chính để điều trị và bổ sung vitamin B hiệu quả. Việc kết hợp các phương pháp phù hợp sẽ giúp phục hồi nhanh chóng tình trạng thiếu hụt.

Điều chỉnh chế độ ăn: Tăng cường thực phẩm giàu vitamin B như thịt nạc, gan, cá, trứng, sữa, ngũ cốc nguyên hạt, đậu và rau xanh vào bữa ăn hàng ngày. Đặc biệt, bạn nên tìm hiểu vitamin B12 có trong thực phẩm nào để bổ sung đúng cách cho cơ thể.
Bổ sung viên uống: Sử dụng viên bổ sung vitamin B đơn lẻ hoặc phức hợp B-complex theo chỉ định bác sĩ phù hợp với mức độ thiếu hụt.
Tiêm bắp hoặc tĩnh mạch: Áp dụng cho trường hợp thiếu hụt nghiêm trọng hoặc rối loạn hấp thu, đặc biệt vitamin B12 để đảm bảo hiệu quả điều trị nhanh.
Điều trị bệnh lý nền: Khám và điều trị các bệnh tiêu hóa, giảm uống rượu bia, kiểm soát thuốc ảnh hưởng hấp thu vitamin B để ngăn tái phát.

Điều chỉnh khẩu phần ăn hằng ngày đảm bảo cung cấp đủ vitamin B

Câu hỏi thường gặp

Thực phẩm nào chứa nhiều vitamin B?

Để hiểu rõ hơn về vitamin B có trong thực phẩm nào, bạn cần biết rằng thực phẩm giàu vitamin B bao gồm thịt đỏ, gan, cá, thịt gia cầm, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa… Ngoài ra, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, hạt, rau xanh lá và các sản phẩm được bổ sung vitamin B cũng là nguồn cung cấp tốt. Người ăn chay thuần khiết nên chọn sữa thực vật, ngũ cốc bổ sung vitamin B12 để đảm bảo đủ dinh dưỡng.

Khi nào nên uống vitamin B?

Nên uống vitamin B vào buổi sáng cùng bữa ăn để tăng hấp thu và cung cấp năng lượng cho cả ngày. Tuy nhiên, nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, ăn chay, mang thai, nghiện rượu hoặc mắc bệnh tiêu hóa, nên khám bác sĩ để được tư vấn liều lượng và thời điểm uống phù hợp. Không tự ý dùng liều cao vitamin B mà không có chỉ định y tế.

Thiếu vitamin B có thể gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tim mạch, da và đặc biệt là sức khỏe mắt. Từ bệnh Beriberi, pellagra đến tổn thương thần kinh thị giác, mỗi loại vitamin B đóng vai trò không thể thay thế trong việc duy trì sức khỏe toàn diện. Việc nhận biết sớm các triệu chứng thiếu hụt, điều chỉnh chế độ ăn cân bằng và bổ sung vitamin B đúng cách là chìa khóa để phòng ngừa các biến chứng lâu dài.

Tài liệu tham khảo