Xuất huyết mắt là tình trạng mạch máu trong mắt bị vỡ, khiến máu thoát ra và tích tụ bất thường tại các cấu trúc như kết mạc, tiền phòng, dịch kính hoặc võng mạc. Đây không phải là một bệnh lý đơn lẻ mà là dấu hiệu của nhiều nguyên nhân khác nhau từ chấn thương, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn đông máu cho đến tác dụng phụ của thuốc chống đông.
Biểu hiện của xuất huyết mắt rất đa dạng, có thể chỉ là đỏ mắt không đau, nhưng cũng có thể gây mờ mắt, đau nhức hoặc giảm thị lực đột ngột. Việc xác định đúng vị trí xuất huyết, nguyên nhân nền và mức độ tổn thương là yếu tố để lựa chọn phương pháp theo dõi hoặc điều trị phù hợp, nhằm bảo vệ thị lực lâu dài.
Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện về xuất huyết mắt, giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết triệu chứng và biết cách xử trí phù hợp để bảo vệ sức khỏe thị lực.
Xuất huyết mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị.
Xuất huyết mắt là gì?
Xuất huyết mắt hay chảy máu mắt là tình trạng các mạch máu nhỏ dưới lớp kết mạc bị vỡ khiến máu tràn ra lòng trắng hoặc sâu trong nhãn cầu. Hiện tượng này thường do chấn thương hoặc bệnh lý gây ra, làm mắt bị đỏ và đôi khi ảnh hưởng thị giác (tầm nhìn mờ đột ngột). Dưới đây là các loại xuất huyết mắt phổ biến được sắp xếp theo vị trí tổn thương:
- Xuất huyết dưới kết mạc là loại phổ biến nhất, xảy ra khi máu chảy dưới lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng mắt. Đây thường là tình trạng lành tính, không gây đau và biểu hiện bằng vùng mắt bị đỏ tươi rõ rệt trên mắt.
- Xuất huyết tiền phòng xảy ra khi máu xuất hiện tại khoang nằm giữa giác mạc và mống mắt. Chấn thương gây xuất huyết tiền phòng nếu nặng có thể dẫn đến viêm giác mạc hoặc loét giác mạc.
- Xuất huyết dịch kính là tình trạng máu rò rỉ vào khoang dịch kính, tạo ra các vết mờ, tụ xuất hiện trong vùng nhìn, từ nhẹ như “ruồi bay” đến nặng gây giảm thị lực hoặc mù tạm thời.
- Xuất huyết võng mạc xảy ra khi máu tích tụ ở các lớp khác nhau của võng mạc, có thể liên quan đến các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay tắc tĩnh mạch võng mạc.
Đa số trường hợp xuất huyết mắt sẽ tự tan, nhưng nếu đi kèm đau nhức hoặc mất thị lực thì bạn cần can thiệp y tế ngay. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này bên dưới.
Xuất huyết mắt là tình trạng chảy máu hoặc tụ máu bất thường xảy ra trong các cấu trúc khác nhau của mắt.
Nguyên nhân bị xuất huyết mắt
Nguyên nhân gây xuất huyết mắt thường gặp nhất là do tăng áp lực tĩnh mạch đột ngột, chấn thương vật lý hoặc biến chứng của các bệnh lý mãn tính làm suy yếu thành mạch máu. Dưới đây là 5 nhóm nguyên nhân chính:
Tăng áp lực vùng đầu mặt đột ngột: Ho dữ dội, hắt hơi mạnh, nôn mửa, rặn đẻ hoặc mang vác vật nặng làm tăng áp suất máu tĩnh mạch tức thời, khiến các mao mạch mỏng manh ở mắt bị vỡ tự phát.
Chấn thương và tác động vật lý: Va đập trực tiếp vào mắt (do tai nạn, chơi thể thao), dụi mắt quá mạnh hoặc các chấn thương vùng đầu mặt gây tổn thương hệ thống mạch máu kết mạc. Việc sử dụng kính áp tròng sai cách cũng có thể gây kích ứng và chảy máu.
Biến chứng bệnh lý nền toàn thân:
- Cao huyết áp: Làm xơ vữa và tăng áp lực lên thành mạch, dẫn đến vỡ mạch máu võng mạc.
- Đái tháo đường: Gây tổn thương vi mạch, hình thành các mạch máu mới bất thường (tăng sinh) dễ vỡ, gây xuất huyết dịch kính nghiêm trọng.
- Rối loạn đông máu: Thiếu hụt vitamin K, vitamin c hoặc các vấn đề về tiểu cầu làm máu khó đông, tăng nguy cơ xuất huyết tự phát. Ngoài ra, việc thiếu hụt các vi chất thiết yếu như kẽm cũng có thể làm suy yếu quá trình tự chữa lành tổn thương của cơ thể.
Viêm nhiễm nhãn khoa: Các tình trạng viêm kết mạc cấp tính do virus (như Enterovirus 70) hoặc vi khuẩn khiến mạch máu bị giãn nở quá mức, dẫn đến rò rỉ máu vào lòng trắng mắt.
Tác động của thuốc điều trị: Sử dụng các loại thuốc chống đông máu (Warfarin, Heparin) hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu (Aspirin) để điều trị bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ chảy máu dưới kết mạc.
Xuất huyết mắt là tình trạng chảy máu hoặc tụ máu bất thường xảy ra trong các cấu trúc khác nhau của mắt.
Xuất huyết mắt có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của xuất huyết mắt phụ thuộc chủ yếu vào loại và vị trí xuất huyết. Đa số các trường hợp xuất huyết dưới kết mạc là lành tính, trong khi xuất huyết nội nhãn rất nguy hiểm.
Xuất huyết mắt dưới kết mạc thường tự hết trong vòng 2-3 tuần mà không ảnh hưởng đến thị lực, không đau và hiếm khi gây biến chứng nghiêm trọng. Máu trong mắt sẽ dần chuyển từ đỏ tươi sang vàng trước khi biến mất hoàn toàn.
Ngược lại, mọi trường hợp xuất huyết nội nhãn (tiền phòng, dịch kính, võng mạc) đều có nguy cơ làm giảm thị lực, gây mờ mắt và có thể dẫn đến mù tạm thời hoặc vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời. Biến chứng bao gồm tăng nhãn áp, tắc nghẽn dẫn lưu thủy dịch, tổn thương võng mạc và viêm kết mạc thứ phát do vệ sinh mắt kém, đặc biệt ở trẻ em.
Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi
Xuất huyết mắt trở nên nguy hiểm và cần đi khám ngay khi:
- Không tự tan sau 2-3 tuần
- Đau mắt dữ dội, giảm hoặc mất thị lực, nhìn mờ đột ngột
- Tái phát nhiều lần; xảy ra sau chấn thương nặng hoặc phẫu thuật mắt
- Kèm triệu chứng toàn thân như bầm tím, chảy máu ở vị trí khác
Xuất huyết mắt trở nên nguy hiểm và cần đi khám ngay khi không tự tan sau 2-3 tuần.
Xuất huyết mắt có lây không?
Xuất huyết mắt hoàn toàn không lây từ người này sang người khác. Đây là tình trạng liên quan đến sự tổn thương hoặc vỡ các mạch máu nhỏ trong mắt, thường xảy ra do tăng huyết áp đột ngột, va chạm, căng thẳng khi ho, hắt hơi mạnh hoặc các bệnh lý mạch máu. Xuất huyết mắt không phải là bệnh nhiễm trùng, vì vậy không có cơ chế truyền nhiễm qua tiếp xúc hay sinh hoạt hằng ngày.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, xuất huyết mắt có thể xuất hiện đồng thời với các bệnh lý nhiễm trùng ở mắt như viêm kết mạc, viêm màng bồ đào do virus hoặc vi khuẩn. Khi đó, nguy cơ lây nhiễm (nếu có) không đến từ xuất huyết mắt, mà phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân nhiễm trùng đi kèm. Điều này khác với đau mắt đỏ, vốn là bệnh truyền nhiễm và có thể lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, dùng chung vật dụng cá nhân hoặc dịch tiết từ mắt.
Các biện pháp điều trị xuất huyết mắt hiệu quả
Khi xuất hiện tình trạng chảy máu mắt, điều quan trọng đầu tiên là đánh giá mức độ và loại xuất huyết để có hướng xử trí phù hợp. Dưới đây là 5 biện pháp điều trị áp dụng từ điều trị tại nhà đến điều trị y khoa:
- Chăm sóc và theo dõi tại nhà: Áp dụng cho xuất huyết dưới kết mạc lành tính. Người bệnh không cần điều trị đặc biệt, máu sẽ tự tan sau 1-2 tuần. Tuyệt đối không nên dụi tay vào mắt, có thể dùng nước mắt nhân tạo, thuốc nhỏ mắt để làm dịu cảm giác cộm xốn và hạn chế vận động mạnh.
- Điều trị bằng thuốc chuyên khoa: Sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc kháng viêm nếu có dấu hiệu nhiễm trùng đi kèm. Đối với xuất huyết nội nhãn do bệnh lý nền, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thuốc chống tăng sinh mạch máu (anti-VEGF) để ngăn chặn rò rỉ máu.
- Kiểm soát bệnh lý toàn thân: Đây là bước quan trọng để điều trị tận gốc nguyên nhân gây vỡ mạch máu. Bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt việc ổn định huyết áp, kiểm soát đường huyết và điều chỉnh liều lượng các loại thuốc chống đông máu theo chỉ dẫn của bác sĩ.
- Can thiệp Laser nhãn khoa: Sử dụng công nghệ Laser để hàn gắn các mạch máu bị tổn thương tại võng mạc hoặc ngăn chặn sự hình thành mạch máu mới bất thường. Phương pháp này giúp bảo vệ nhãn cầu và ngăn ngừa biến chứng mù lòa do xuất huyết tái phát.
- Phẫu thuật cắt dịch kính: Chỉ định cho các trường hợp xuất huyết dịch kính nặng, máu không tự hấp thu sau thời gian dài. Bác sĩ thực hiện loại bỏ khối dịch kính lẫn máu, thay thế bằng dung dịch chuyên dụng để phục hồi độ trong suốt và chức năng thị giác.
Có thể sử dụng nước nhỏ mắt để làm dịu mắt nếu có cảm giác cộm hoặc ngứa.
Hướng dẫn phòng ngừa xuất huyết mắt
Phòng ngừa xuất huyết mắt tập trung vào việc giảm thiểu các yếu tố nguy cơ và bảo vệ mắt khỏi chấn thương. Dưới đây là 4 biện pháp phòng ngừa xuất huyết mắt:
- Phòng ngừa chấn thương mắt: Đeo kính bảo hộ khi cần, nâng cao ý thức bảo vệ mắt và tránh các hoạt động làm tăng áp lực nội nhãn (nâng nặng, rặn mạnh, ho/hắt hơi mạnh không kiểm soát).
- Kiểm soát bệnh lý nền: Kiểm soát huyết áp thường xuyên, quản lý tốt đái tháo đường để phòng biến chứng mạch máu mắt và điều trị rối loạn đông máu theo chỉ định bác sĩ.
- Sử dụng thuốc an toàn: Theo dõi INR khi dùng warfarin và tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng hoặc điều chỉnh liều thuốc chống đông.
- Lối sống lành mạnh: Không hút thuốc, hạn chế rượu bia, xây dựng chế độ ăn uống cân bằng. Bạn nên tăng cường các nhóm thực phẩm giàu vitamin a, vitamin e và omega3 để bảo vệ thành mạch mắt. Trong trường hợp thực đơn hàng ngày không đảm bảo, việc bổ sung vitamin tổng hợp là một giải pháp hợp lý để duy trì sức khỏe nhãn khoa.
Ăn uống cân bằng, giàu vitamin A, C, E và omega-3 tốt cho mắt.
Các câu hỏi thường gặp về xuất huyết mắt
1. Xuất huyết mắt bao lâu thì khỏi?
Xuất huyết dưới kết mạc (thường gặp nhất) thường tự khỏi trong khoảng 2-3 tuần, không để lại di chứng và không cần điều trị đặc hiệu. Vùng đỏ ở mắt sẽ chuyển dần sang màu vàng trước khi biến mất hoàn toàn. Các thể xuất huyết nặng hơn như xuất huyết dịch kính hoặc võng mạc có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy mức độ tổn thương và bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp. Quá trình hấp thu máu kéo dài hơn ở các ca nặng, có thể quan sát hoặc cần phẫu thuật nếu không tự khỏi.
2. Bị xuất huyết mắt nên uống thuốc không?
Xuất huyết dưới kết mạc thường không cần dùng thuốc, chỉ cần theo dõi và vệ sinh mắt đúng cách. Nếu mắt có biểu hiện viêm, nhiễm trùng, bá sẽ kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc thuốc chống viêm. Với xuất huyết trong dịch kính/võng mạc, cần điều trị nguyên nhân nền như kiểm soát huyết áp, tiểu đường và có thể dùng thuốc chống tăng sinh mạch máu hoặc corticosteroids.
3. Xuất huyết mắt kiêng ăn gì?
Nên hạn chế thực phẩm quá mặn, quá ngọt, nhiều chất béo bão hòa để giảm yếu tố nguy cơ tăng huyết áp, tiểu đường – những bệnh nền gây xuất huyết mắt. Ưu tiên chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, cá béo. Đặc biệt là các hoạt chất như lutein giúp bảo vệ điểm vàng, hay các loại vitamin nhóm b giúp ổn định thần kinh thị giác. Trong đó b1, vitamin b2 và vitamin b12 đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa năng lượng cho tế bào mắt, hỗ trợ quá trình hấp thu máu xuất huyết diễn ra nhanh hơn.
Xuất huyết mắt là vấn đề nhãn khoa phổ biến với nhiều nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng khác nhau. Trong khi xuất huyết dưới kết mạc thường lành tính và tự khỏi, các loại xuất huyết nội nhãn có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho thị lực. Việc nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ nguyên nhân và biết cách xử trí phù hợp sẽ giúp bảo vệ sức khỏe các bệnh về mắt hiệu quả.
Mắt Sài Gòn – hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt lớn nhất Việt Nam, là điểm đến tin cậy cho mọi nhu cầu chăm sóc và điều trị bệnh lý nhãn khoa. Với đội ngũ bác sĩ nhãn khoa đầu ngành giàu kinh nghiệm, tiêu chuẩn điều trị chất lượng cao và trải nghiệm khách hàng vượt trội, Mắt Sài Gòn tự hào sở hữu dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ nhiều nhất Việt Nam. Tìm hiểu thêm về các phương pháp xóa cận tiên tiến tại https://uudai.matsaigon.com/
Đọc thêm:
- Omega 3 có tác dụng gì đối với sức khỏe mắt
- Kẽm giúp gì cho cơ thể? Lưu ý khi bổ sung kẽm qua thực phẩm chức năng
- Tác dụng của Vitamin b2 và lưu ý khi sử dụng thực phẩm chức năng
Tài liệu tham khảo
- American Academy of Ophthalmology. (n.d.). What is subconjunctival hemorrhage? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-subconjunctival-hemorrhage
- Doshi, R., & Noohani, T. (2023, February 20). Subconjunctival Hemorrhage. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551666/
- MedlinePlus. (2023, May 10). Subconjunctival hemorrhage. U.S. National Library of Medicine. https://medlineplus.gov/ency/article/001616.htm
- Tarlan, B., & Kiratli, H. (2013). Subconjunctival hemorrhage: risk factors and potential indicators. Clinical Ophthalmology, 7, 1163-1170. https://doi.org/10.2147/OPTH.S35062
- Sức Khỏe Đời Sống. (2023, February 3). Nhận biết và điều trị xuất huyết dưới kết mạc. Sức Khỏe Đời Sống. https://suckhoedoisong.vn/nhan-biet-va-dieu-tri-xuat-huyet-duoi-ket-mac-169230203222652154.htm
- Sức Khỏe Đời Sống. (2023, July 18). Xuất huyết dưới kết mạc có nguy hiểm? Sức Khỏe Đời Sống. https://suckhoedoisong.vn/xuat-huyet-duoi-ket-mac-co-nguy-hiem-169173985.htm
