Nội dung bài viết

Mắt lão là gì? Dấu hiệu sớm, nguyên nhân và giải pháp cải thiện thị lực

Mắt lão (hay lão thị) là tình trạng suy giảm khả năng điều tiết của mắt do quá trình lão hóa tự nhiên, thường bắt đầu sau tuổi 40. Lúc này, mắt dần mất khả năng nhìn rõ các vật ở khoảng cách gần, khiến việc đọc sách, dùng điện thoại hay làm việc trên máy tính trở nên khó khăn.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thủy tinh thể và cơ thể mi giảm tính đàn hồi, khiến mắt không thể thay đổi tiêu cự linh hoạt như trước. Đây là hiện tượng tự nhiên của tuổi tác, nhưng mức độ tiến triển có thể khác nhau tùy theo thể trạng và thói quen sinh hoạt.

Mắt lão không chỉ gây mỏi mắt, nhức đầu mà còn ảnh hưởng đến năng suất công việc và chất lượng cuộc sống. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết sớm và các phương pháp điều trị hiệu quả hiện nay.

Mắt lão: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Mắt lão là gì?

Mắt lão, hay còn gọi là lão thị (Presbyopia), là tình trạng suy giảm khả năng điều tiết tiêu cự khiến mắt khó nhìn rõ các vật ở khoảng cách gần. Đây không phải là bệnh lý nguy hiểm mà là quá trình lão hóa tự nhiên của mắt, thường bắt đầu sau tuổi 40.

Nguyên nhân chủ yếu do thủy tinh thể mất dần tính đàn hồi và khả năng thay đổi hình dạng linh hoạt, khiến mắt không còn điều chỉnh tiêu điểm (accommodation) như khi còn trẻ. Khi đó, người mắc thường gặp khó khăn khi đọc sách, sử dụng điện thoại hay làm việc gần mắt trong thời gian dài.

Theo thống kê y học, hầu như tất cả mọi người đều gặp tình trạng này khi bước sang độ tuổi 40. Mắt lão là dấu hiệu tự nhiên của quá trình lão hóa, nhưng việc nhận biết sớm và điều chỉnh phù hợp sẽ giúp duy trì thị lực và chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Mắt lão, hay còn gọi là lão thị (Presbyopia), là tình trạng suy giảm khả năng điều tiết tiêu cự

Nguyên nhân gây mắt lão

Nguyên nhân chính gây ra mắt lão chủ yếu liên quan đến sự thay đổi của thủy tinh thể và cơ điều tiết theo tuổi tác. Cụ thể có 4 yếu tố chính sau:

Quá trình lão hóa tự nhiên: Thủy tinh thể dần tích tụ các protein bị biến đổi, làm giảm độ trong suốt và tính đàn hồi theo thời gian.
Giảm sức co bóp của cơ mi: Cơ mi (ciliary muscle) quanh thủy tinh thể cũng suy yếu dần, khiến khả năng điều tiết bị hạn chế.
Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng histamine (trị dị ứng), và thuốc lợi tiểu có thể ảnh hưởng đến khả năng điều tiết của mắt, gây ra lão thị sớm (trước 40 tuổi).
Các bệnh lý toàn thân: Bệnh tiểu đường, đa xơ cứng hoặc các bệnh tim mạch có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện lão thị sớm.

Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng histamine (trị dị ứng), và thuốc lợi tiểu có thể ảnh hưởng đến khả năng điều tiết của mắt, gây ra lão thị

Dấu hiệu nhận biết mắt lão

Các triệu chứng của mắt lão thường phát triển dần dần và dễ nhận biết nhất sau tuổi 40. Dưới đây là 4 dấu hiệu phổ biến giúp dễ dàng nhận biết tình trạng này:

Cần ánh sáng mạnh hơn: Người bị lão thị thường cần ánh sáng sáng hơn bình thường khi đọc sách hoặc làm việc ở khoảng cách gần.
Đau đầu và mỏi mắt: Xuất hiện sau khi đọc hoặc làm việc gần trong thời gian dài do mắt phải điều tiết quá mức.
Khó tập trung khi chuyển đổi khoảng cách: Mất thời gian để mắt điều chỉnh khi nhìn từ xa sang gần hoặc ngược lại.
Cảm giác buồn ngủ: Xuất hiện khi làm việc gần do sự căng thẳng của mắt.

Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, đặc biệt là khi đã trên 40 tuổi, nên đến cơ sở nhãn khoa uy tín để được khám và tư vấn điều trị kịp thời.

Các triệu chứng của mắt lão thường phát triển dần dần và dễ nhận biết nhất sau tuổi 40

Mắt lão gây ảnh hưởng gì đến đời sống?

Lão thị gây ra nhiều khó khăn trong sinh hoạt và công việc hằng ngày, đặc biệt là với các hoạt động cần nhìn gần như đọc sách, làm việc trên máy tính, sử dụng điện thoại hay thực hiện các công việc thủ công tinh xảo.

Trong thời đại số hóa, khi con người phụ thuộc nhiều vào thiết bị điện tử, tình trạng này càng trở nên phiền toái và ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến chất lượng cuộc sống. Việc phải thường xuyên điều tiết mắt ở khoảng cách gần khiến thị lực suy giảm nhanh hơn nếu không được chăm sóc đúng cách.

Nếu không được điều chỉnh kịp thời, người bị lão thị có thể gặp các triệu chứng như mỏi mắt kéo dài, căng thẳng thị giác, đau đầu và giảm năng suất làm việc. Về lâu dài, sự bất tiện này không chỉ gây khó chịu về thể chất mà còn ảnh hưởng đến tinh thần, khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, bực bội và lo lắng trong công việc cũng như cuộc sống hàng ngày

Lão thị gây ra nhiều khó khăn trong sinh hoạt và công việc hằng ngày

Cách điều trị mắt lão

Hiện nay có 3 phương pháp điều trị hiệu quả giúp cải thiện thị lực cho người bị lão thị. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mức độ lão thị, nhu cầu sử dụng mắt, tình trạng sức khỏe tổng thể và mong muốn của từng người.

Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Họ và tên *

Dịch vụ cần tư vấn *

Số điện thoại *

Điều chỉnh bằng kính mắt

Đây là phương pháp phổ biến và an toàn nhất để khắc phục lão thị, với 4 loại kính thường được sử dụng:

Kính đọc sách (kính gọng đơn tròng): Phù hợp cho người chỉ cần hỗ trợ thị lực gần và không có tật khúc xạ khác. Có thể mua kính đọc sách không cần đơn, nhưng nên được bác sĩ kiểm tra để xác định độ chính xác.
Kính hai tròng (bifocals): Thiết kế với hai vùng tròng riêng biệt, phần trên để nhìn xa và phần dưới để nhìn gần, phù hợp cho người vừa có tật khúc xạ xa vừa bị lão thị.
Kính đa tròng (progressive lenses): Loại kính hiện đại nhất với độ tăng dần từ nhìn xa đến nhìn gần mà không có đường ngăn cách rõ ràng, giúp nhìn rõ ở mọi khoảng cách.
Kính áp tròng đa tiêu cự (multifocal contact lenses): Sử dụng nguyên lý quang học đồng thời để giúp người đeo nhìn rõ ở nhiều khoảng cách khác nhau.

Điều chỉnh bằng kính mắt là phương pháp phổ biến và an toàn nhất để khắc phục lão thị

Điều trị bằng phẫu thuật

Các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại có thể giúp giảm hoặc loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào kính mắt, gồm 3 phương pháp phổ biến sau:

Phẫu thuật thay thủy tinh thể (Refractive Lens Exchange): Thay thủy tinh thể tự nhiên bằng thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu cự, giúp khôi phục khả năng nhìn rõ ở nhiều khoảng cách.
PresbyLASIK: Sử dụng laser để tái tạo hình dạng giác mạc, tạo ra hiệu ứng đa tiêu cự giúp cải thiện thị lực gần.
Phẫu thuật Presbyond: Phương pháp tiên tiến sử dụng laser excimer để điều chỉnh độ khúc xạ, giúp một mắt nhìn tốt ở gần và mắt kia nhìn tốt ở xa.

Các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại có thể giúp giảm hoặc loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào kính mắt

Điều trị bằng thuốc nhỏ mắt

Pilocarpine hydrochloride (Vuity) là thuốc nhỏ mắt được FDA phê duyệt, giúp thu nhỏ đồng tử và tăng độ sâu tiêu cự, cải thiện thị lực gần trong 6-10 giờ. Tuy nhiên, thuốc có thể gây đau đầu và giảm thị lực ban đêm.

Pilocarpine hydrochloride (Vuity) là thuốc nhỏ mắt được FDA phê duyệt, giúp thu nhỏ đồng tử và tăng độ sâu tiêu cự

Hướng dẫn phòng ngừa mắt lão

Theo các nguồn y học uy tín, lão thị là một quá trình lão hóa tự nhiên của mắt và không thể ngăn chặn hoàn toàn. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và điều chỉnh thị lực kịp thời sẽ giúp duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất và hạn chế các biến chứng không mong muốn. Để quản lý tốt tình trạng lão thị, bạn có thể duy trì thị lực tốt hơn với 4 thói quen chăm sóc mắt sau:

Khám mắt định kỳ: Người trên 40 tuổi nên khám mắt ít nhất mỗi 1-2 năm một lần để phát hiện sớm các dấu hiệu lão thị và các bệnh lý mắt khác.
Tạo môi trường ánh sáng tốt: Sử dụng ánh sáng đầy đủ khi đọc hoặc làm việc gần giúp giảm căng thẳng mắt và cải thiện khả năng nhìn rõ. Ánh sáng nên chiếu từ phía sau vai, tránh ánh sáng phản chiếu trực tiếp vào mắt.
Nghỉ ngơi mắt thường xuyên: Áp dụng quy tắc 20-20-20 – sau mỗi 20 phút làm việc gần, hãy nhìn vật ở khoảng cách 6 mét (20 feet) trong 20 giây để mắt được thư giãn.
Điều chỉnh cỡ chữ phù hợp: Khi sử dụng điện thoại, máy tính bảng hay máy tính, hãy điều chỉnh cỡ chữ lớn hơn để giảm gánh nặng cho mắt. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm căng thẳng mắt.

Người trên 40 tuổi nên khám mắt ít nhất mỗi 1-2 năm một lần để phát hiện sớm các dấu hiệu lão thị và các bệnh lý mắt khác

Có thể vừa cận vừa lão thị không?

Hoàn toàn có thể một người vừa bị cận thị vừa bị lão thị cùng một lúc. Đây là tình trạng khá phổ biến ở người trung niên từng bị cận thị từ khi còn trẻ.

Do cơ chế gây ra của hai tật khúc xạ này hoàn toàn khác nhau. cận thị liên quan đến hình dạng nhãn cầu, trong khi lão thị xuất phát từ sự lão hóa của thủy tinh thể nên chúng có thể tồn tại đồng thời. Một điều thú vị là người bị cận có thể đọc được mà không cần kính nếu tháo kính ra, vì độ cận có thể bù trừ phần nào cho lão thị.

Tuy nhiên, để nhìn rõ ở mọi khoảng cách, người vừa cận vừa lão thường cần sử dụng kính hai tròng (bifocals) hoặc kính đa tròng (progressive lenses) nhằm điều chỉnh đồng thời thị lực xa và gần, giúp duy trì tầm nhìn rõ ràng trong sinh hoạt hàng ngày.

Hoàn toàn có thể một người vừa bị cận thị vừa bị lão thị cùng một lúc

Các câu hỏi thường gặp về mắt lão

Lão thị và viễn thị khác nhau như thế nào?

Lão thì là tình trạng mất dần khả năng điều tiết của mắt do thủy tinh thể cứng lại theo tuổi tác, thường xuất hiện sau 40 tuổi. Trong khi đó, viễn thị (hyperopia) là tật khúc xạ bẩm sinh do nhãn cầu ngắn hơn bình thường hoặc giác mạc quá phẳng, khiến ánh sáng hội tụ phía sau võng mạc. Người viễn thị có thể gặp khó khăn khi nhìn gần ngay từ nhỏ, trong khi lão thị chỉ xuất hiện khi về già.

Điểm cực cận của mắt lão là ở đâu?

Điểm cực cận (near point) là khoảng cách gần nhất mà mắt còn có thể nhìn rõ vật thể. Ở người bị lão thị, điểm cực cận dần xa ra khỏi khoảng đọc thông thường (khoảng 33-40 cm hay 13-16 inches). Khi lão thị tiến triển, điểm cực cận có thể xa tới 50-60 cm (20-24 inches) hoặc xa hơn, khiến người bệnh phải giơ tay thẳng để đọc.

Kết luận

Mắt lão là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa mà hầu hết mọi người đều trải qua sau tuổi 40. Tuy không thể ngăn chặn hoàn toàn, việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm các dấu hiệu và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp bạn duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất. Từ việc sử dụng kính mắt đơn giản đến các phương pháp phẫu thuật tiên tiến, hiện nay có rất nhiều giải pháp hiệu quả để khắc phục tình trạng này.

Với hơn 22 năm hình thành và phát triển, Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn là hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt ngoài công lập lớn nhất Việt Nam, với mạng lưới bệnh viện, phòng khám hiện đại phủ sóng toàn Việt Nam. Mắt Sài Gòn cũng hệ thống y tế dẫn đầu trong lĩnh vực phẫu thuật khúc xạ với hơn 700.000 lượt phẫu thuật thành công. Các bệnh viện Mắt Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, quy trình điều trị theo tiêu chuẩn chất lượng vàng và hệ thống trang thiết bị, công nghệ hiện đại từ Mỹ và châu Âu. Đặc biệt, dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ đa dạng và tiên tiến giúp mang đến giải pháp cá nhân hóa tối ưu, an toàn và hiệu quả cho từng tình trạng mắt, cùng trải nghiệm khách hàng chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam.