Mắt bé đổ ghèn là tình trạng phổ biến mà nhiều cha mẹ gặp phải, đặc biệt vào buổi sáng khi phát hiện khóe mắt con có chất nhầy, vảy khô hoặc ghèn dính. Hiện tượng này thường xảy ra khi mắt bé tự làm sạch trong quá trình ngủ, loại bỏ các tạp chất và dầu thừa tích tụ. Phần lớn trường hợp mắt bé đổ ghèn là bình thường và không đáng lo ngại. Tuy nhiên, khi ghèn có màu sắc bất thường (vàng, xanh lục), số lượng quá nhiều, hoặc kèm theo các dấu hiệu như sưng đỏ, đau mắt, cha mẹ cần quan tâm và xử lý kịp thời.
Bài viết này sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân khiến mắt trẻ bị đổ ghèn, cách phân biệt ghèn bình thường và bất thường, cũng như hướng dẫn các biện pháp chăm sóc an toàn tại nhà để bảo vệ sức khỏe đôi mắt của con.
Nguyên nhân và một số biện pháp chăm sóc cho bé khi đổ ghèn ở mắt
Mắt bé bị đổ ghèn là tình trạng như thế nào?
Đa số trường hợp bé bị đổ ghèn (gỉ mắt) khi thức dậy là hiện tượng sinh lý bình thường. Đây thực chất là hỗn hợp gồm chất nhờn và bụi bẩn được mắt tiết ra để tự làm sạch và giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu.
Khi bé ngủ, mắt không chớp để rửa trôi nên dịch này sẽ tích tụ và khô lại ở khóe mắt hoặc dính vào lông mi. Ghèn sinh lý thường sẽ có màu trắng trong, trắng ngà hoặc hơi vàng nhạt, không làm dính chặt mi mắt khiến trẻ khó mở mắt và không kèm theo triệu chứng khó chịu nào. Tuy nhiên, mẹ cần đưa bé đi khám ngay nếu thấy các dấu hiệu bất thường sau:
- Ghèn ra liên tục cả ngày, lượng nhiều bất thường.
- Màu ghèn chuyển sang vàng đậm hoặc xanh lá cây.
- Mắt bé bị sưng đỏ, mọng nước mắt.
- Ghèn quá dính khiến bé khó mở mắt sau khi ngủ dậy.
- Bé quấy khóc, hay dụi mắt vì đau hoặc ngứa.
Mắt bé đổ ghèn nên xử lý như thế nào?
Nguyên nhân khiến mắt trẻ bị đổ ghèn
Có nhiều yếu tố khiến mắt bé đổ ghèn từ các tác động môi trường đơn giản đến các bệnh lý mắt cần can thiệp y tế. Dưới đây là 2 nhóm nguyên nhân chính khiến mắt bé đổ ghèn.
Yếu tố môi trường
Các tác nhân từ môi trường xung quanh thường là nguyên nhân chính gây ra ghèn mắt ở trẻ. Dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến nhất:
- Bụi bẩn và chất gây dị ứng: Khi bụi, phấn hoa, hoặc chất gây dị ứng tiếp xúc với mắt, cơ thể sẽ tự động sản xuất chất nhầy hoặc nước mắt để loại bỏ chúng, bảo vệ bề mặt nhãn cầu.
- Dị vật nhỏ: Các dị vật như hạt cát, sạn có thể kích thích mắt sản xuất chất nhầy, mủ hoặc nước mắt để tẩy rửa và loại bỏ chúng. Nếu không được xử lý kịp thời, chúng có thể gây tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.
- Dị ứng: Phản ứng với phấn hoa, lông thú, bụi nhà, hoặc hóa chất trong mỹ phẩm và dung dịch rửa kính áp tròng có thể gây chảy nước mắt và ghèn. Ghèn do dị ứng thường có dạng lỏng, có thể chứa chất nhầy trắng, kéo sợi.
- Khô mắt (Dry eyes): Khi mắt thiếu nước mắt hoặc tuyến meibomian hoạt động kém, mắt không được bôi trơn đầy đủ, gây mất cân bằng trong nước mắt. Điều này dẫn đến hiện tượng ghèn lỏng hoặc kéo sợi. Mặc dù gọi là “khô mắt”, tình trạng này cũng có thể khiến mắt chảy nước mắt quá mức để bù đắp.
Các bụi bẩn và chất gây dị ứng có thể làm mắt bé đổ ghèn
Các bệnh lý làm mắt trẻ đổ ghèn
Một số bệnh lý mắt có thể dẫn đến tình trạng ghèn mắt bất thường và cần được chẩn đoán, điều trị kịp thời bởi bác sĩ chuyên khoa. Dưới đây là 6 bệnh lý thường gặp có thể gây đổ ghèn mắt ở bé.
- Viêm kết mạc (Đau mắt đỏ – Pink eye): Đây là tình trạng viêm màng mỏng lót mặt trong mi mắt và phần trắng của nhãn cầu (kết mạc), thường kèm theo ghèn mắt. Viêm kết mạc có ba loại chính:
- Do vi khuẩn: Ghèn thường dày đặc, giống mủ, có màu vàng, xanh lục hoặc xám. Nó có thể làm dính chặt mi mắt khi bé thức dậy và cần điều trị bằng thuốc kháng sinh. Loại này rất dễ lây lan.
- Do virus: Ghèn thường trong, lỏng và có thể chứa một ít chất nhầy màu trắng hoặc vàng nhạt. Viêm kết mạc do virus cũng dễ lây nhiễm.
- Do dị ứng: Ghèn lỏng, có thể chứa chất nhầy trắng, kéo sợi. Viêm kết mạc dị ứng không lây nhiễm và thường ảnh hưởng cả hai mắt.
- Tắc tuyến lệ (Blocked tear duct): Thường gặp ở trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi khi ống dẫn lệ chưa thông hoàn toàn. Nước mắt không thoát được, gây chảy nước mắt liên tục và ghèn dính, đặc biệt ở góc mắt trong.
- Viêm bờ mi (Blepharitis): Viêm mãn tính ở mép mi mắt, có thể liên quan đến tắc tuyến dầu hoặc nhiễm trùng nang lông mi. Ghèn có thể dạng bọt, dính hoặc giống mủ (vàng, xanh), gây đóng vảy ở gốc lông mi và khiến mi mắt đỏ, sưng, ngứa.
- Chắp/Lẹo mắt (Stye): Nhiễm trùng tuyến dầu ở gốc lông mi hoặc trong mi mắt, thường do tắc nghẽn tuyến dầu và vi khuẩn xâm nhập. Chắp mắt giống nốt mụn nhỏ, đỏ, đau, kèm theo mủ vàng, ghèn đóng vảy.
- Viêm mô tế bào mí mắt (Eyelid cellulitis): Nhiễm trùng nghiêm trọng gây viêm mô mềm xung quanh mắt, thường chỉ ở một bên. Nguyên nhân chính thường từ nhiễm trùng xoang ethmoid. Nếu không điều trị kịp thời, có thể gây biến chứng nghiêm trọng và ảnh hưởng đến thị lực.
- Loét giác mạc (Corneal ulcer): Vết loét trên bề mặt giác mạc, do nhiễm trùng nghiêm trọng hoặc chấn thương mắt. Triệu chứng bao gồm đau mắt dữ dội, mắt đỏ, mi sưng và ghèn mủ dày đặc, có thể làm mờ đục giác mạc và cản trở tầm nhìn.
Viêm bờ mi có thể dẫn đến tình trạng mắt đổ ghèn ở bé
Cách xử lý tình trạng mắt bé đổ ghèn ngay tại nhà
Khi phát hiện mắt bé chỉ đổ ghèn nhẹ mà không có dấu hiệu viêm nhiễm nghiêm trọng, cha mẹ có thể thực hiện 6 biện pháp chăm sóc đơn giản tại nhà dưới đây để giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn:
- Vệ sinh mắt bằng nước ấm và gạc sạch: Vệ sinh mắt bằng nước ấm và gạc sạch: Dùng bông gòn hoặc gạc sạch thấm nước ấm, lau nhẹ một chiều từ góc trong ra đuôi mắt. Mỗi miếng bông/gạc chỉ dùng một lần, một mắt. Nếu mi mắt dính chặt, có thể đắp khăn ấm vài phút để làm mềm ghèn trước khi lau.
- Rửa tay thường xuyên: Giữ tay sạch sẽ, rửa tay kỹ trước và sau khi chăm sóc mắt cho bé, đặc biệt nếu bé bị đau mắt đỏ có tính lây nhiễm.
- Ngừng đeo kính áp tròng: Nếu bé sử dụng kính áp tròng, tháo kính ngay và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho bé đeo lại. Kính áp tròng có thể làm tình trạng viêm nhiễm nặng hơn.
- Chườm ấm: Đắp khăn ấm lên mắt giúp giảm ngứa, khó chịu và hỗ trợ làm mềm, loại bỏ ghèn dễ dàng hơn.
- Thuốc nhỏ mắt không kê đơn: Đối với ghèn do dị ứng, có thể sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng histamine không kê đơn, nhưng nên tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.
- Xoa bóp nhẹ (cho trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ): Bác sĩ có thể hướng dẫn cách xoa bóp nhẹ nhàng ở góc trong mắt bé để giúp thông tuyến lệ.
Sử dụng thuốc nhỏ mắt và vệ sinh mắt thường xuyên cho bé
Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ?
Mặc dù đa số trường hợp mắt bé đổ ghèn có thể tự khỏi hoặc xử lý được tại nhà, cha mẹ cần đưa con đến gặp bác sĩ nhãn khoa khi xuất hiện 5 dấu hiệu sau:
- Có sự thay đổi rõ rệt về màu sắc (vàng đậm, xanh lục), tần suất, độ đặc hoặc lượng ghèn tăng đột ngột.
- Ghèn xuất hiện quá nhiều, đặc biệt khi có màu xanh lục hoặc vàng đậm.
- Xuất hiện các triệu chứng kèm theo như: nhìn mờ, đau mắt, nhạy cảm với ánh sáng, mắt đỏ hoặc mi sưng to, hoặc có cảm giác như có vật lạ trong mắt.
- Nếu bé bị chấn thương mắt hoặc có hiện tượng máu trong mắt sau chấn thương.
- Đối với trẻ sơ sinh, nếu mi mắt có ghèn dày màu vàng hoặc xanh, hoặc mi mắt đỏ và sưng.
Việc khám sớm giúp phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lý mắt nghiêm trọng, tránh biến chứng ảnh hưởng đến thị lực lâu dài của trẻ.
Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi
Thăm khám theo chỉ định của bác sĩ nếu tình trạng ghèn xuất hiện quá nhiều
Nên làm gì để hạn chế mắt bé đổ ghèn mỗi sáng?
Để giảm thiểu tình trạng mắt bé đổ ghèn vào buổi sáng, cha mẹ có thể áp dụng 5 biện pháp phòng ngừa sau:
- Giữ vệ sinh: Rửa tay thường xuyên và giữ vùng mắt của bé sạch sẽ, nhẹ nhàng.
- Kiểm soát môi trường: Cố gắng loại bỏ hoặc giảm thiểu tiếp xúc với các chất gây dị ứng như bụi, phấn hoa, lông thú cưng trong không gian sống của bé.
- Chọn thuốc phù hợp: Nếu bé nhạy cảm với thuốc nhỏ mắt có chất bảo quản, hãy thử chuyển sang loại không chứa chất bảo quản.
- Tránh dụi mắt: Dạy bé không dụi mắt để tránh đưa vi khuẩn vào và gây kích ứng.
- Vệ sinh đồ dùng: Thường xuyên giặt ga gối, chăn màn và lau dọn phòng ngủ, không gian sinh hoạt của bé để hạn chế vi khuẩn và bụi bẩn.
Vệ sinh tay sạch sẽ và hạn chế tiếp xúc với vùng mắt
Câu hỏi thường gặp
Mắt bé đổ ghèn có phải là dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm không?
Mắt bé đổ ghèn thường là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu ghèn nhiều, màu vàng/xanh lục kèm theo đau mắt, mi sưng, đỏ mắt hoặc nhìn mờ, có thể là dấu hiệu nhiễm trùng mắt nghiêm trọng, cần khám bác sĩ ngay.
Có nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt cho bé khi thấy mắt đổ ghèn không?
Cha mẹ không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt cho bé khi chưa có chỉ định bác sĩ. Mỗi nguyên nhân gây ghèn cần loại thuốc khác nhau. Sử dụng sai thuốc có thể không hiệu quả và làm tình trạng tồi tệ hơn. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.
Lưu ý: Tuyệt đối không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác hoặc dùng lại lọ thuốc đã mở nắp quá 15-30 ngày.
Mắt bé đổ ghèn là hiện tượng phổ biến với nhiều nguyên nhân khác nhau từ các yếu tố môi trường đơn giản đến các bệnh lý mắt cần can thiệp y tế. Cha mẹ cần quan sát kỹ các đặc điểm của ghèn (màu sắc, lượng, kết cấu) và các triệu chứng kèm theo để xác định mức độ nghiêm trọng. Phần lớn trường hợp ghèn mắt nhẹ có thể được xử lý hiệu quả tại nhà bằng các biện pháp vệ sinh đơn giản. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, việc đưa bé đến khám bác sĩ nhãn khoa là cần thiết để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, bảo vệ thị lực lâu dài cho con.
Với hơn 22 năm hình thành và phát triển, Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn là hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt ngoài công lập lớn nhất Việt Nam, với mạng lưới bệnh viện, phòng khám hiện đại phủ sóng toàn Việt Nam. Mắt Sài Gòn cũng hệ thống y tế dẫn đầu trong các lĩnh vực phẫu thuật hiện đại như phẫu thuật khúc xạ, phẫu thuật đục thủy tinh thể… với hơn 1.2 triệu lượt phẫu thuật thành công. Các bệnh viện Mắt Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, quy trình điều trị theo tiêu chuẩn chất lượng vàng và hệ thống trang thiết bị, công nghệ hiện đại từ Mỹ và châu Âu. Đặc biệt, dải công nghệ phẫu thuật, điều trị bệnh lý mắt đa dạng và tiên tiến giúp mang đến giải pháp cá nhân hóa tối ưu, an toàn và hiệu quả cho từng tình trạng mắt, cùng trải nghiệm khách hàng chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam.Tìm hiểu thêm tại: https://uudai.matsaigon.com/.
Danh mục Tài liệu Tham khảo
[1] Cleveland Clinic. (n.d.). Eye discharge. Retrieved from https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/eye-discharge
[2] Rodrigues, A. (2025, October 10). Eye discharge: What causes “sleep” in your eyes? All About Vision. Medically reviewed by Thomas Stokkermans, OD, PhD, FAAO. Retrieved from https://www.allaboutvision.com/conditions/symptoms/eye-discharge/overview-of-eye-discharge/
