Cận thị đang trở thành một vấn đề sức khỏe thị giác toàn cầu với tỷ lệ gia tăng đáng lo ngại, đặc biệt là ở trẻ em. Khi cận thị xuất hiện sớm, nhãn cầu phát triển bất thường, khiến thị lực giảm nhanh theo thời gian. Nhiều người thắc mắc liệu có thể giảm độ cận 1-2 diop mà không cần phẫu thuật ngay tại nhà.
Thực tế, không có phương pháp tự nhiên nào có thể giảm hoàn toàn độ cận đã hình thành, vì cấu trúc nhãn cầu đã thay đổi và không thể phục hồi tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng các biện pháp can thiệp có thể làm chậm tiến triển của cận thị, giảm tốc độ tăng độ lên đến 50%. Những phương pháp này bao gồm điều chỉnh thói quen sinh hoạt, sử dụng công nghệ hỗ trợ kiểm soát cận, tăng cường dinh dưỡng và thường xuyên vận động ngoài trời. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm hiểu những cách làm chậm và kiểm soát cận thị hiệu quả ngay tại nhà, dựa trên các bằng chứng khoa học hiện đại.
Cách để giảm cận thị 1-2 độ không cần phẫu thuật ngay tại nhà
Dùng kính kiểm soát cận
Kính áp tròng Ortho-K (Orthokeratology) là công nghệ tiên tiến giúp tạm thời định hình lại giác mạc trong khi ngủ, làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ em và giảm tốc độ tăng độ khoảng 50% so với kính thông thường. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với độ cận từ nhẹ đến trung bình.
Kính gọng đúng độ hỗ trợ ngăn ngừa cận thị tiến triển. Đeo kính dưới độ buộc mắt điều tiết nhiều hơn, trong khi kính quá độ gây mệt mỏi và đau đầu. Tròng kính đa tiêu cự (progressive bifocals) có thể giúp một số người cận thị có hiện tượng lệch lồi điểm gần (near point esophoria) tiến triển chậm hơn. Khám mắt định kỳ 6 tháng một lần với trẻ em và 1-2 năm với người trưởng thành giúp điều chỉnh kính kịp thời.
Kính áp tròng Ortho-K (Orthokeratology) là công nghệ tiên tiến giúp tạm thời định hình lại giác mạc trong khi ngủ
Bài tập chớp mắt nhanh
Chớp mắt thường xuyên giúp duy trì độ ẩm tự nhiên cho bề mặt nhãn cầu, đặc biệt quan trọng khi làm việc với màn hình. Khi tập trung cao độ, tần suất chớp mắt giảm xuống khiến mắt dễ khô và căng thẳng.
Các bài tập mắt tăng cường tuần hoàn máu và thư giãn cơ mắt, giúp làm chậm tiến triển cận thị. Các động tác cơ bản bao gồm xoay nhãn cầu theo hình số 8 để tăng linh hoạt, chuyển tiêu cự từ vật gần đến xa để luyện điều tiết, và nhắm mắt chặt rồi mở to để giảm căng thẳng. Mặc dù không giảm được độ cận đã hình thành, các bài tập này góp phần hỗ trợ chức năng thị giác lâu dài.
Khi tập trung cao độ, tần suất chớp mắt giảm xuống khiến mắt dễ khô và căng thẳng
Massage mắt mỗi ngày
Massage nhẹ nhàng quanh hốc mắt mỗi ngày giúp tăng cường tuần hoàn máu và thư giãn các cơ vận nhãn, hỗ trợ làm chậm tiến trình cận thị. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích sau những giờ học tập hay làm việc căng thẳng.
Thực hiện massage bằng đầu ngón tay sạch, dùng áp lực nhẹ di chuyển theo vòng tròn từ trong ra ngoài. Tập trung vào các điểm huyệt quanh mắt như đầu lông mày, góc trong mắt, xương gò má và thái dương. Mỗi buổi massage từ 3-5 phút giúp giảm mỏi mắt, cải thiện cảm giác thoải mái và hỗ trợ duy trì thị lực ổn định.
Thực hiện massage bằng đầu ngón tay sạch, dùng áp lực nhẹ di chuyển theo vòng tròn từ trong ra ngoài
Tập yoga cho mắt
Yoga mắt giúp tăng cường tuần hoàn máu, thư giãn cơ mắt và giảm tình trạng mệt mỏi, căng thẳng do làm việc kéo dài. Mặc dù không giảm được độ cận đã hình thành, các bài tập này góp phần làm chậm tiến triển bệnh.Các hình thức luyện tập được khuyến nghị bao gồm:
- Luyện tập điều tiết: Kỹ thuật chuyển tiêu cự từ gần đến xa giúp mắt thư giãn sau thời gian học tập hay làm việc căng thẳng
- Luyện tập cơ vận nhãn: Các động tác xoay nhãn cầu theo chiều kim đồng hồ và ngược lại tăng cường sự linh hoạt của các cơ điều khiển chuyển động mắt
Thực hiện các bài tập này 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần 5-10 phút mang lại hiệu quả tốt nhất.
Yoga mắt giúp tăng cường tuần hoàn máu, thư giãn cơ mắt và giảm tình trạng mệt mỏi
Nhìn xa thường xuyên
Quy tắc 20-20-20 được các chuyên gia nhãn khoa khuyến nghị rộng rãi: cứ 20 phút làm việc với màn hình hoặc nhìn gần, hãy nhìn vật thể cách xa 20 feet (khoảng 6 mét hay 1,8 mét) trong 20 giây. Phương pháp này giúp cơ mi mắt thư giãn và giảm căng thẳng điều tiết hiệu quả.
Nghỉ giữa giờ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực. Sau 30 phút làm việc với máy tính, nên cho mắt nghỉ ngơi bằng cách đi lại trong phòng hoặc nhìn ra xa từ 3-5 phút. Đặt báo thức nhắc nhở giúp duy trì thói quen này một cách đều đặn, ngăn ngừa tình trạng mắt điều tiết liên tục dẫn đến tăng độ cận.
Nghỉ giữa giờ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực
Cho mắt nghỉ hợp lý
Nghỉ ngơi 5-10 phút sau mỗi giờ làm việc liên tục giúp mắt phục hồi và duy trì chức năng thị giác ổn định. Trong thời gian nghỉ, hãy nhắm mắt hoặc nhìn ra xa để cơ điều tiết được thư giãn hoàn toàn.
Tránh làm việc quá sức khi xem tivi hoặc video, cần giữ khoảng cách an toàn 2,5-3 mét (hay 8-10 feet). Không đọc sách hay báo khi tham gia giao thông trên ô tô, tàu hỏa hay tàu thủy vì chuyển động lắc lư khiến mắt phải điều tiết liên tục, gây mỏi và tăng nguy cơ cận tiến triển. Không đọc sách khi nằm cũng tạo áp lực không đều lên hai mắt, ảnh hưởng đến thị lực lâu dài.
Nghỉ ngơi 5-10 phút sau mỗi giờ làm việc liên tục giúp mắt phục hồi và duy trì chức năng
Bổ sung dinh dưỡng cho mắt
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe mắt và hỗ trợ chức năng thị giác. Dưới đây là 4 dưỡng chất thiết yếu cần bổ sung hàng ngày bao gồm:
Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi
- Vitamin A: Duy trì sức khỏe thị giác và giúp mắt nhìn rõ trong điều kiện ánh sáng yếu (có trong cà rốt, khoai lang, gan động vật)
- Lutein và Zeaxanthin: Chất chống oxy hóa quan trọng bảo vệ võng mạc khỏi tổn thương do ánh sáng xanh (có trong rau xanh đậm, trứng, brokoli)
- Omega-3: Axit béo thiết yếu hỗ trợ chức năng thị giác và giảm viêm (có trong cá hồi, cá thu, hạt chia)
- Kẽm và Vitamin C/E: Bảo vệ tế bào mắt và duy trì cấu trúc mô khỏe mạnh (có trong cam, quýt, hạt bí ngô, hạnh nhân)
Chế độ ăn cân đối với các thực phẩm này giúp làm chậm tiến triển cận thị hiệu quả.
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe mắt và hỗ trợ chức năng thị giác
Dùng thuốc nhỏ mắt phù hợp
Thuốc nhỏ mắt Atropine liều thấp (0,01%-0,05%) đã được chứng minh có hiệu quả cao trong việc làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ em, thường sử dụng một lần mỗi ngày trước khi ngủ. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế sự điều tiết quá mức của cơ mi, giúp giảm tốc độ tăng độ cận khoảng 50%. Dưới đây là 2 loại thuốc nhỏ mắt hỗ trợ kiểm soát cận thị bao gồm:
- Thuốc nhỏ mắt Pirenzepine 1%: Tương tự Atropine, giảm tiến triển cận thị khoảng 50% trong các thử nghiệm ngắn hạn với ít tác dụng phụ hơn
- Nước mắt nhân tạo: Duy trì độ ẩm cho mắt và giảm cảm giác khô, mệt mỏi khi làm việc lâu với màn hình
Lưu ý sử dụng thuốc nhỏ mắt Atropine cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn.
Sử dụng thuốc nhỏ mắt Atropine cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn
Uống thuốc bổ mắt
Tăng cường bổ sung thực phẩm chức năng giàu dưỡng chất thiết yếu như Vitamin A, Omega-3, Lutein và Zeaxanthin được khuyến nghị để hỗ trợ chức năng thị giác và làm chậm tiến triển cận thị. Các sản phẩm bổ mắt chất lượng cao cung cấp liều lượng đủ và tỷ lệ cân đối các dưỡng chất.
Tuy nhiên, thuốc bổ mắt chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp với chế độ ăn uống cân đối, sinh hoạt khoa học và khám mắt định kỳ. Không nên lạm dụng hay thay thế hoàn toàn thực phẩm tự nhiên bằng thuốc bổ sung. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng đảm bảo phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.
Các sản phẩm bổ mắt chất lượng cao cung cấp liều lượng đủ và tỷ lệ cân đối các dưỡng chất
Tăng hoạt động ngoài trời
Nghiên cứu từ nhiều quốc gia cho thấy dành tối thiểu 2 giờ mỗi ngày cho hoạt động ngoài trời giúp giảm đáng kể nguy cơ phát triển cận thị ở trẻ em. Ánh sáng tự nhiên kích thích giải phóng dopamine trong võng mạc, có tác dụng bảo vệ mắt và ngăn chặn sự kéo dài bất thường của nhãn cầu.
Lợi ích của hoạt động ngoài trời không chỉ dừng lại ở việc tiếp xúc ánh sáng tự nhiên mà còn giúp mắt nhìn xa thường xuyên, giảm thời gian điều tiết gần. Tránh ánh nắng gắt từ 11 giờ đến 14 giờ và đeo kính chống tia UV để bảo vệ mắt khỏi tổn thương. Kết hợp với các hoạt động thể thao phù hợp mang lại lợi ích toàn diện cho sức khỏe thị giác.
Dành tối thiểu 2 giờ mỗi ngày cho hoạt động ngoài trời giúp giảm đáng kể nguy cơ phát triển cận thị ở trẻ em
Cận thị có giảm độ được không?
Độ cận của mắt chỉ có thể được điều trị hoàn toàn thông qua các phương pháp phẫu thuật khúc xạ hiện đại được thực hiện bởi bác sĩ chuyên môn. Thực tế cho thấy không có phương pháp tự nhiên nào giúp giảm hoàn toàn độ cận thị đã hình thành.
Cận thị xảy ra khi nhãn cầu phát triển quá dài so với bình thường, khiến điểm ảnh rơi trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Một khi cấu trúc nhãn cầu đã thay đổi, nó không thể tự nhiên trở lại trạng thái ban đầu. Các phương pháp không phẫu thuật như tập luyện, dinh dưỡng hay thuốc chủ yếu nhằm làm chậm sự tiến triển của độ cận, ngăn không cho độ cận tăng thêm.
Tuy nhiên, phương pháp laser năng lượng thấp kết hợp tập luyện có thể chữa khỏi khi bệnh nhân ở mức cận thị nhẹ được phát hiện sớm, hoặc giảm số kính cận thị sau mỗi đợt điều trị. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với độ cận từ 0,25 đến 6 Diop.
Thực tế cho thấy không có phương pháp tự nhiên nào giúp giảm hoàn toàn độ cận thị đã hình thành
Cách phòng ngừa cận thị tăng độ
Phòng ngừa cận thị tăng độ đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ nhiều biện pháp khoa học. Dưới đây là 7 cách phòng ngừa cận thị tăng độ hiệu quả:
- Khám mắt định kỳ: Đo độ cận và loạn định kỳ giúp theo dõi sự thay đổi thị lực và điều chỉnh kính kịp thời (trẻ em dưới 18 tuổi: 6 tháng một lần; người trưởng thành: 1-2 năm một lần)
- Ngồi học và làm việc đúng tư thế: Khoảng cách từ mắt đến sách vở là 30-40 cm (hay 12-16 inch); khoảng cách đến màn hình máy tính là 40-75 cm (hay 16-30 inch)
- Đảm bảo ánh sáng đầy đủ: Tránh đọc trong bóng tối vì buộc mắt điều tiết mạnh hơn
- Tránh các hoạt động gây mỏi mắt: Không đọc sách trên xe đang di chuyển; không đọc sách khi nằm vì tạo áp lực không đều lên hai mắt,
- Sử dụng kính chống tia UV: Bảo vệ mắt khỏi tia cực tím có hại khi ra ngoài trời
- Hạn chế thiết bị điện tử: Tuân thủ quy tắc 20-20-20 để giảm căng thẳng điều tiết
- Kết hợp điều trị laser năng lượng thấp: Giúp ổn định tình trạng cận thị, hạn chế tăng số kính và ngăn ngừa biến chứng do cận thị gây ra
Giảm cận thị 1-2 độ không cần phẫu thuật tại nhà là mong muốn của nhiều người, nhưng thực tế cho thấy các phương pháp tự nhiên chủ yếu giúp làm chậm tiến triển cận thị chứ không giảm được độ cận đã hình thành. Tuy nhiên, việc kiên trì áp dụng các biện pháp như sử dụng kính kiểm soát cận, tập luyện mắt đều đặn, bổ sung dinh dưỡng và tăng hoạt động ngoài trời có thể giảm tốc độ tăng độ cận lên đến 50%, đặc biệt hiệu quả với trẻ em.
Mắt Sài Gòn là hệ thống bệnh viện chuyên khoa nhãn khoa lớn nhất Việt Nam, điểm đến tin cậy cho mọi nhu cầu chăm sóc và điều trị bệnh lý thị giác. Với đội ngũ chuyên môn cao giàu kinh nghiệm, tiêu chuẩn điều trị chất lượng vàng và trải nghiệm khách hàng vượt trội, Mắt Sài Gòn tự hào sở hữu dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ nhiều nhất Việt Nam, phù hợp với từng tình trạng cụ thể. Tìm hiểu thêm về các phương pháp xóa cận tiên tiến tại https://uudai.matsaigon.com/
Đo độ cận và loạn định kỳ giúp theo dõi sự thay đổi thị lực và điều chỉnh kính kịp thời
Nguồn Tham Khảo
- Bệnh viện Mắt Trung ương. (2009, September 8). Điều trị cận thị không cần phẫu thuật. Báo Điện Tử Sức Khỏe Đời Sống.https://suckhoedoisong.vn/dieu-tri-can-thi-khong-can-phau-thuat-16929551.htm
- Fredrick, D. (n.d.). Prevention of myopia: Are ophthalmologists seeing clearly? American Academy of Ophthalmology. https://www.aao.org/education/current-insight/prevention-of-myopia-are-ophthalmologists-seeing-c
