Nội dung bài viết

Đau mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Đau mắt là một vấn đề phổ biến có thể gây ra nhiều khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ nhiễm trùng, dị ứng cho đến các bệnh lý về mắt cần được can thiệp sớm. Triệu chứng đau mắt có thể nhẹ nhàng hoặc nghiêm trọng, thậm chí kèm theo việc giảm thị lực. Vì vậy, việc nhận diện các dấu hiệu và tìm hiểu phương pháp điều trị phù hợp là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe đôi mắt.

Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị đau mắt hiệu quả, cùng những biện pháp phòng ngừa để hạn chế nguy cơ tái phát.

Nguyên nhân và dấu hiệu của đau mắt

Đau mắt là tình trạng gì?

Đau mắt là cảm giác đau nhức, khó chịu hoặc nhói ở một hoặc cả hai mắt. Cảm giác đau có thể đa dạng như đau nhói, âm ỉ, buốt hoặc rát, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Vị trí của cơn đau cũng có thể thay đổi, từ gần mắt, bên trong mắt cho đến khu vực sau hốc mắt.

Đau mắt khác biệt với cảm giác mỏi mắt thường gặp sau thời gian dài nhìn vào màn hình hoặc khi có dị vật như lông mi, bụi bay vào mắt. Trong khi mỏi mắt sẽ tự khỏi sau khi nghỉ ngơi hoặc loại bỏ dị vật, đau mắt kéo dài và có thể là dấu hiệu của các vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi thăm khám và điều trị chuyên sâu.

Đau mắt là cảm giác nhức hoặc khó chịu ở một hay cả hai mắt, có thể biểu hiện như đau nhói, âm ỉ, buốt hoặc rát tùy nguyên nhân

11 nguyên nhân phổ biến dẫn đến đau mắt

Đau mắt có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau từ các yếu tố môi trường đến các bệnh lý nghiêm trọng. Dưới đây là 11 nguyên nhân phổ biến gây đau mắt:

Nhiễm trùng: Vi khuẩn, virus hoặc nấm từ bàn tay hoặc không khí có thể xâm nhập vào mắt gây nhiễm trùng. Tình trạng này cũng có thể lây lan từ các vùng lân cận như mũi và xoang, dẫn đến viêm và đau nhức.
Kính áp tròng: Việc đeo kính áp tròng bẩn, đeo quá thời gian quy định (đặc biệt qua đêm) hoặc sử dụng kính không vừa có thể gây kích ứng và đau mắt. Thói quen này còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng giác mạc nghiêm trọng.
Dị ứng: Phản ứng dị ứng với các tác nhân như phấn hoa, bụi, lông động vật có thể kích thích niêm mạc mắt, gây ngứa, đỏ và đau.
Chất độc: Mắt bị kích ứng khi tiếp xúc với khói thuốc lá, các chất gây ô nhiễm không khí, clo trong hồ bơi hoặc các hóa chất độc hại khác.
Viêm: Phản ứng viêm của hệ miễn dịch có thể gây sưng, đỏ mắt, tăng nhạy cảm với ánh sáng và đau nhức. Các tình trạng viêm phổ biến bao gồm viêm màng bồ đào và viêm dây thần kinh thị giác.
Tăng nhãn áp (Glaucoma): Khi dịch thủy tinh thể không thoát ra khỏi mắt đúng cách, áp lực bên trong mắt tăng đột ngột, gây đau dữ dội. Glaucoma góc đóng cấp tính là tình trạng khẩn cấp cần xử lý ngay.
Dị vật trong mắt: Bụi bẩn hoặc dị vật bay vào mắt gây đau buốt, khó chịu và tăng lên khi cử động mắt hoặc mi mắt. Nếu không được loại bỏ kịp thời, dị vật có thể gây trầy xước giác mạc.
Chấn thương mắt: Va chạm, va đập trực tiếp vào vùng mắt gây tổn thương và đau nhói.
Mỏi mắt: Làm việc trước màn hình máy tính hoặc đọc sách trong thời gian dài có thể gây đau mắt âm ỉ do căng thẳng cơ mắt.
Viêm xoang: Nhiễm trùng xoang tạo áp lực sau hốc mắt, dẫn đến đau ở một hoặc cả hai bên mắt.
Bệnh đau đầu: Một số loại đau đầu như đau đầu từng chuỗi (cluster headaches) có thể lan truyền và gây đau dữ dội ở vùng mắt.

Viêm nhiễm là nguyên nhân phổ biến gây đau mắt

Những phần nào của mắt có thể bị đau?

Đau mắt có thể xuất phát từ nhiều khu vực khác nhau của mắt, tùy thuộc vào nguyên nhân. Dưới đây là 7 bộ phận của mắt có thể bị đau:

Mí mắt (Eyelid): Cấu trúc phức tạp gồm da, mô dưới da và cơ vòng mi có chức năng bảo vệ mặt trước của mắt.
Kết mạc (Conjunctiva): Màng nhầy mỏng, trong suốt bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt sau của mi mắt, giúp bảo vệ mắt khỏi tác nhân bên ngoài.
Củng mạc (Sclera): Màng dày và cứng tạo nên phần màu trắng của mắt, duy trì hình dạng nhãn cầu.
Giác mạc (Cornea): Màng trong suốt hình chỏm cầu ở phía trước mắt, có vai trò bảo vệ nhãn cầu và kiểm soát sự hội tụ của ánh sáng vào mắt.
Hốc mắt (Orbit): Hốc xương hình tháp được cấu tạo từ các xương sọ và xương mặt, chứa và bảo vệ nhãn cầu.
Mống mắt (Iris): Phần có màu sắc của mắt, điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào.
Dây thần kinh: Các dây thần kinh mang thông tin thị giác từ mắt đến não, có thể bị viêm hoặc tổn thương gây đau.

Cơn đau có thể ở hầu hết vị trí của mắt

Triệu chứng thường gặp khi bị đau mắt

Đau mắt có thể đi kèm với nhiều triệu chứng khác nhau, giúp bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh. Dưới đây là 6 triệu chứng thường gặp khi bị đau mắt:

Khô và đau mắt: Cảm giác khô, cộm có thể do hội chứng khô mắt gây ra. Đôi khi mắt sản xuất nhiều nước mắt sống như một phản ứng bù trừ với tình trạng khô và kích ứng.
Ngứa, đỏ và đau mắt: Triệu chứng phổ biến của dị ứng hoặc viêm kết mạc (đau mắt đỏ) do nhiễm trùng virus hoặc vi khuẩn.
Đau mắt dữ dội: Tình trạng nguy hiểm có thể do tăng nhãn áp góc đóng cấp tính, thường kèm theo nhìn mờ, nhạy cảm với ánh sáng, buồn nôn và nôn. Đây là trường hợp khẩn cấp cần can thiệp y tế ngay lập tức. Đau dữ dội cũng có thể xuất phát từ chấn thương mắt hoặc là biểu hiện của đau đầu nửa đầu.
Nhức mắt âm ỉ: Thường do mỏi mắt nhưng cũng có thể là dấu hiệu của các vấn đề sâu bên trong hốc mắt như glaucoma, viêm màng bồ đào hoặc viêm hốc mắt.
Cảm giác có dị vật trong mắt: Cảm giác như có cát hoặc dị vật khiến mắt khó chịu, thường liên quan đến khô mắt hoặc tổn thương giác mạc và kết mạc.
Đau khi cử động mắt: Thường là dấu hiệu đặc trưng của viêm dây thần kinh thị giác.

Ngứa và đỏ mắt là triệu chứng phổ biến khi bị đau mắt

6 dấu hiệu nguy hiểm dưới đây cần đến ngay cơ sở y tế khi đau mắt kèm theo:

Buồn nôn hoặc nôn
Nhạy cảm ánh sáng (photophobia)
Mờ mắt hoặc giảm thị lực
Nhãn cầu lồi ra
Không thể di chuyển mắt
Sốt, ớn lạnh báo hiệu nhiễm trùng toàn thân

Phương pháp chẩn đoán đau mắt

Bác sĩ nhãn khoa sẽ thực hiện quy trình chẩn đoán toàn diện để xác định nguyên nhân gây đau mắt, bao gồm việc hỏi về thời gian khởi phát và đặc điểm cơn đau (nhói, âm ỉ), cũng như vị trí đau cụ thể. Các triệu chứng đi kèm như buồn nôn, sốt, giảm thị lực và chảy nước mũi cũng sẽ được ghi nhận cẩn thận. Bên cạnh đó, tiền sử chấn thương, viêm xoang, bệnh tự miễn, đau nửa đầu và thói quen sử dụng kính áp tròng sẽ được đánh giá kỹ lưỡng.

Khám mắt chuyên sâu sẽ bao gồm 6 bước:

Đo thị lực và thị trường để đánh giá khả năng nhìn
Kiểm tra đồng tử (kích thước, phản xạ với ánh sáng)
Khám mắt bằng đèn khe (slit-lamp exam): Sử dụng ánh sáng mạnh để quan sát chi tiết các cấu trúc của mắt
Soi đáy mắt để kiểm tra võng mạc và dây thần kinh thị giác
Đo nhãn áp bằng tonometer: Đánh giá áp lực bên trong mắt để chẩn đoán glaucoma
Nhuộm huỳnh quang (fluorescein examination): Sử dụng thuốc nhuộm đặc biệt để phát hiện tổn thương trên bề mặt giác mạc

Bác sĩ sẽ kiểm tra bất thường gây đau mắt bằng thiết bị đo bản đồ giác mạc

Cách điều trị đau mắt an toàn và hiệu quả

Phương pháp điều trị đau mắt phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể gây bệnh. Việc xác định chính xác nguồn gốc của cơn đau là bước đầu tiên quan trọng để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và hiệu quả nhất.

Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Họ và tên *

Dịch vụ cần tư vấn *

Số điện thoại *

Do nhiễm trùng

Để điều trị đau mắt do nhiễm trùng, cần kết hợp các phương pháp thuốc và chăm sóc tại nhà một cách hiệu quả. Dưới đây là 7 phương pháp giúp điều trị tình trạng này:

Sử dụng kháng sinh, kháng nấm hoặc kháng virus tùy theo tác nhân gây bệnh được xác định qua xét nghiệm. Lưu ý: Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid khi chưa có chỉ định, vì có thể gây tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể.
Sử dụng thuốc chống dị ứng được chỉ định trong trường hợp đau mắt có nguồn gốc từ phản ứng dị ứng.
Sử dụng thuốc giảm đau đường uống (không chứa narcotic) để kiểm soát cơn đau hoặc giảm các triệu chứng khó chịu do dị ứng.
Dùng nước mắt nhân tạo giúp làm dịu và tăng độ ẩm cho bề mặt mắt, giảm khó chịu.

Giữ bàn tay sạch sẽ, tránh dụi mắt để ngăn lây lan nhiễm trùng
Sử dụng khăn hoặc giấy sạch để lau mặt và vùng mắt
Tạm ngừng sử dụng kính áp tròng và trang điểm mắt cho đến khi hoàn toàn khỏi bệnh

Sử dụng khăn sạch lau vùng mắt bị đau

Do chấn thương mắt

Chấn thương mắt là tình trạng cấp cứu, cần được xử lý kịp thời và cẩn thận. Dưới đây là 3 bước cần thực hiện khi gặp đau mắt do chấn thương:

Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức: Đây là ưu tiên hàng đầu để tránh biến chứng nghiêm trọng.
Đặt một tấm chắn sạch lên mắt: Bình tĩnh và nhẹ nhàng dùng một tấm chắn sạch (có thể là đáy cốc giấy) để bảo vệ mắt cho đến khi đến cơ sở y tế.
Xử lý khi bị hóa chất vào mắt: Rửa mắt ngay lập tức bằng nước sạch trong ít nhất 15 phút để làm sạch hóa chất.

Tuyệt đối không được:

Cố gắng tự loại bỏ dị vật đã đâm sâu hoặc mắc kẹt trong mắt
Dụi mắt hoặc tạo áp lực lên vùng bị thương

Nếu mắt bị chảy máu, cần hỏi ý kiến bác sĩ về việc tránh dùng aspirin hoặc thuốc chống viêm non-steroid vì chúng có thể làm khó đông máu và kéo dài tình trạng chảy máu.

Rửa mắt ngay lập tức nếu bị hóa chất bắn vào mắt

Cách bảo vệ và phòng ngừa đau mắt

Áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lý gây đau mắt. Dưới đây là 6 cách bảo vệ mắt:

Khám mắt định kỳ: Thăm khám chuyên khoa thường xuyên, đặc biệt khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Nghỉ ngơi cho mắt: Áp dụng quy tắc 20-20-20 khi làm việc với máy tính (cứ 20 phút nhìn vật ở khoảng cách 20 feet trong 20 giây) để giảm mỏi mắt.
Sử dụng kính áp tròng đúng cách: Tuân thủ nghiêm ngặt thời gian đeo, tránh đeo qua đêm và đảm bảo vệ sinh kính sạch sẽ hàng ngày.
Đeo kính bảo hộ: Bảo vệ mắt khi tham gia các hoạt động thể thao, làm việc với máy móc hoặc hóa chất có nguy cơ gây chấn thương.
Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi hoặc sử dụng nhà vệ sinh để ngăn ngừa lây nhiễm.
Xử lý dị vật đúng cách: Khi có dị vật bay vào mắt, nhẹ nhàng chớp mắt nhiều lần hoặc rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước mắt nhân tạo để đẩy dị vật ra ngoài thay vì dụi mắt.

Áp dụng quy tắc 20-20-20 khi làm việc với máy tính để phòng đau mắt

Câu hỏi thường gặp

Đau mắt nhẹ có cần lo lắng không?

Bạn nên xem xét nghiêm túc mọi trường hợp đau mắt dù là nhẹ hay nặng. Đau mắt do mỏi mắt nhẹ thường tự khỏi khi được nghỉ ngơi đầy đủ. Tuy nhiên, nếu cơn đau trở nên dữ dội, kéo dài hơn hai ngày hoặc đi kèm với các triệu chứng như giảm thị lực, đỏ mắt, sưng, bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ nhãn khoa để được thăm khám và xử lý kịp thời.

Đau mắt dữ dội đột ngột có nguy hiểm không?

Có, đau mắt dữ dội xuất hiện đột ngột là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Khi cơn đau kết hợp với buồn nôn, nôn và nhìn mờ, đây có thể là triệu chứng của glaucoma góc đóng cấp tính – một tình trạng khẩn cấp về mắt cần được điều trị ngay lập tức để ngăn ngừa tổn thương dây thần kinh thị giác và nguy cơ mù lòa vĩnh viễn.

Đau mắt là triệu chứng không nên xem nhẹ vì có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý nghiêm trọng. Nhận biết sớm các nguyên nhân từ nhiễm trùng, dị ứng, chấn thương đến tăng nhãn áp giúp bạn tìm được phương pháp điều trị phù hợp. Các triệu chứng đi kèm như đỏ mắt, nhìn mờ, buồn nôn là dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế ngay. Phương pháp điều trị hiệu quả phụ thuộc vào chẩn đoán chính xác. Việc phòng ngừa thông qua khám mắt định kỳ, vệ sinh đúng cách và bảo vệ mắt trong hoạt động hàng ngày là chìa khóa bảo vệ sức khỏe thị lực.

Với hơn 22 năm hình thành và phát triển, Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn là hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt ngoài công lập lớn nhất Việt Nam, với mạng lưới bệnh viện, phòng khám hiện đại phủ sóng toàn Việt Nam. Mắt Sài Gòn cũng hệ thống y tế dẫn đầu trong các lĩnh vực phẫu thuật hiện đại như phẫu thuật khúc xạ, phẫu thuật đục thủy tinh thể… với hơn 1.2 triệu lượt phẫu thuật thành công. Các bệnh viện Mắt Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, quy trình điều trị theo tiêu chuẩn chất lượng vàng và hệ thống trang thiết bị, công nghệ hiện đại từ Mỹ và châu Âu. Đặc biệt, dải công nghệ phẫu thuật, điều trị bệnh lý mắt đa dạng và tiên tiến giúp mang đến giải pháp cá nhân hóa tối ưu, an toàn và hiệu quả cho từng tình trạng mắt, cùng trải nghiệm khách hàng chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam. Tìm hiểu thêm tại: https://uudai.matsaigon.com/.

Danh sách tài liệu tham khảo