Sưng mí mắt trên là tình trạng phổ biến xuất hiện khi có viêm và tích tụ dịch dư thừa trong các mô liên kết xung quanh mắt. Tình trạng này có thể gây đau hoặc không đau tuy vào nguyên nhân gây sưng mí, tuy nhiên vẫn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày. Nguyên nhân gây sưng mí mắt rất đa dạng, từ những yếu tố thông thường như dị ứng, kiệt sức đến các bệnh lý nghiêm trọng như viêm tế bào ổ mắt hay herpes mắt.
Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện về các nguyên nhân gây sưng mí mắt trên, phương pháp điều trị hiệu quả tại nhà và tại cơ sở y tế, thời gian hồi phục cũng như những lưu ý quan trọng cần biết.

Sưng mí mắt trên xảy ra khi bị viêm và tích tụ dịch dư thừa trong các mô liên kết xung quanh mắt
Nguyên nhân mắt bị sưng mí trên
Có hai nhóm nguyên nhân chính gây sưng mí mắt trên: nguyên nhân thông thường và nguyên nhân bệnh lý. Nguyên nhân thông thường thường dễ nhận biết và có thể tự khắc phục tại nhà. Nguyên nhân bệnh lý cần được chẩn đoán và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa để tránh biến chứng nghiêm trọng. Hiểu rõ từng nguyên nhân giúp người bệnh có cách xử lý kịp thời và phù hợp.
Các nguyên nhân thông thường
Dị ứng ở mắt là nguyên nhân hàng đầu gây sưng mí mắt trên. Các tác nhân gây dị ứng bao gồm: phấn hoa, bụi bẩn từ môi trường, dị ứng thức ăn hoặc thuốc, côn trùng đốt, và sản phẩm mỹ phẩm rơi vào mắt
Triệu chứng dị ứng thường gây sưng đau mí trên ở một hoặc cả hai bên mắt, kèm theo mắt cộm, xốn, ngứa ngáy, đỏ mắt và tiết dịch bất thường.
Kiệt sức và mệt mỏi có thể khiến mí mắt sưng do sự giữ nước xuất hiện qua đêm. Tình trạng này thường làm mí mắt sưng vào sáng hôm sau.
Khóc trong thời gian dài có thể phá vỡ các mạch máu nhỏ trong mắt và mí mắt, đặc biệt khi khóc hàng giờ liên tục.
Mỹ phẩm khi rơi vào mắt có thể gây dị ứng trong mắt và các mô xung quanh, làm mí mắt sưng lên.

Dị ứng ở mắt là nguyên nhân hàng đầu gây sưng mí mắt trên
Viêm bờ mi
Viêm bờ mi xảy ra khi có nhiều vi khuẩn tích tụ xung quanh mi mắt hơn bình thường. Các vi khuẩn này thường là tác nhân gây ra bệnh lý cho mắt. Dấu hiệu đặc trưng của viêm bờ mi là lông mi bị nhớn, tạo vảy như gàu ở xung quanh lông mi. Người bệnh thường gặp tình trạng sưng mắt trên kèm theo.
Viêm bờ mi là bệnh lý mạn tính, hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Bệnh thường có xu hướng diễn biến ồ ạt, nghiêm trọng thành đợt nặng rồi lại thuyên giảm dần. Khi tình trạng này diễn biến nặng hơn và gây đau nhiều, người bệnh cần đi khám mắt sớm để được điều trị kịp thời.

Viêm bờ mi xảy ra khi có nhiều vi khuẩn tích tụ xung quanh mi mắt hơn bình thường gây sưng mí mắt
Đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ còn gọi là viêm kết mạc, do vi khuẩn, virus hoặc các dị nguyên gây hại từ môi trường bên ngoài. Bệnh khiến màng bao phủ bên ngoài tròng trắng của mắt và lớp sau mi mắt bị nhiễm trùng. Đây là bệnh dễ lây nhiễm qua đường hô hấp thành dịch lớn, thường không gây nguy hiểm nhưng khiến người bệnh khó chịu và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày.
Dấu hiệu đặc trưng của viêm kết mạc bao gồm mắt đỏ, sưng đau mí trên, đổ ghèn nhiều và nước mắt rơi không kiểm soát. Bệnh thường xuất hiện ở một bên mắt trước rồi lan dần sang bên mắt còn lại sau một đến hai ngày.

Dấu hiệu viêm kết mạc là mắt đỏ, sưng đau mí trên
Chắp lẹo
Chắp mắt xảy ra khi tuyến dầu nhờn nằm dọc theo viền trong của mí mắt trên bị tắc nghẽn, tạo ra nốt sưng khu trú tại mí mắt trên. Tình trạng này có thể khiến toàn bộ mí mắt bị sưng tấy, làm mắt bị viêm và nhiễm trùng. Chắp mắt có thể xuất hiện ở mí dưới, nhìn ngoài có hình dạng như nốt mụn mủ và cản trở thị lực.
Lẹo mắt là tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng nhỏ hình thành ở gốc lông mi, thường khiến mắt bị sưng mí trên. Tình trạng nhiễm trùng này còn có xu hướng lan ngược vào mi mắt, khiến cả mí mắt trên bị sưng và đỏ lên. Khi quan sát sẽ thấy có mủ ở bên trong vết sưng, và khi chạm vào nốt mủ này sẽ có cảm giác đau.

Lẹo mắt là tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng ở gốc lông mi khiến mắt bị sưng mí trên
Viêm tế bào ổ mắt
Viêm tế bào ổ mắt là bệnh lý nhiễm khuẩn sâu ở bên trong các mô của mí mắt. Đây là tình trạng nghiêm trọng có thể lan nhanh ra toàn bộ vùng mắt, gây đau đớn cho bệnh nhân. Trường hợp nhiễm trùng nghiêm trọng của các mô xung quanh và phía sau nhãn cầu cần cấp cứu y tế khẩn cấp để ngăn ngừa biến chứng.
Bệnh lý này cần được chẩn đoán và điều trị bằng kháng sinh bởi các chuyên gia nhãn khoa. Nếu tình trạng nhiễm trùng nặng hơn, bệnh nhân có thể được chỉ định tiêm trực tiếp thuốc kháng sinh theo đường tĩnh mạch.
Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Viêm tế bào ổ mắt là bệnh lý nhiễm khuẩn sâu ở bên trong các mô của mí mắt
Herpes mắt
Herpes mắt do virus herpes ký sinh bên trong và ở xung quanh mắt. Bệnh có thể gặp phải ở bất kỳ đối tượng nào nhưng thường phổ biến nhất ở trẻ em. Herpes mắt có những biểu hiện giống với viêm kết mạc như sưng mí mắt trên, đau, đỏ mắt, đổ ghèn và rỉ, nhưng không phải lúc nào cũng gây ra những thương tổn rõ rệt.
Để chẩn đoán bệnh lý này, bác sĩ sẽ chỉ định lấy mẫu bệnh phẩm ở mắt để nuôi cấy và tìm virus. Hiện nay chưa có phương pháp hiệu quả được công nhận có thể điều trị dứt điểm bệnh lý herpes mắt, tuy nhiên các loại thuốc kháng virus có thể kiểm soát tốt các dấu hiệu của bệnh.

Biểu hiện của Herpes mắt là sưng mí mắt trên, đau, đỏ mắt, đổ ghèn và rỉ
Điều trị mí mắt bị sưng mí trên
Khi mắt bị sưng mí trên, bạn cần vệ sinh mắt sạch sẽ. Chườm lạnh vùng mí mắt 10-15 phút, thực hiện 3-4 lần mỗi ngày giúp giảm sưng đau nhanh chóng. Tránh tuyệt đối việc dụi mắt hay chạm tay vào vùng mắt bị ảnh hưởng. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch để ngăn ngừa vi khuẩn. Uống đủ nước mỗi ngày hỗ trợ quá trình phục hồi tự nhiên của cơ thể. Hạn chế sử dụng kính áp tròng và trang điểm vùng mắt trong thời gian điều trị để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm lành.
Cần đến cơ sở y tế ngay khi các biện pháp khắc phục tại nhà không làm tình trạng sưng đau mí trên thuyên giảm, hoặc khi tình trạng gia tăng cấp độ nặng.
Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị phù hợp cho từng tình trạng bị sưng đau mí mắt. Một số phương pháp có thể được sử dụng như dùng thuốc chống dị ứng, thuốc kháng sinh, hoặc sử dụng nhóm thuốc chống viêm corticoid. Đối với trường hợp do mụn, lẹo cần phải trích, các bác sĩ dùng thủ thuật rạch, dẫn lưu dịch để loại bỏ viêm nhiễm giảm sưng đau. Nếu do nguyên nhân nghiêm trọng hơn, bác sĩ có thể sẽ chỉ định phẫu thuật hoặc liệu pháp điều trị thích hợp.

Bác sĩ sẽ chỉ định điều trị phù hợp dựa trên nguyên nhân gây sưng mí mắt trên
Sưng mí mắt trên bao lâu thì khỏi?
Thời gian hồi phục sưng mí mắt phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây sưng. Đối với các nguyên nhân tạm thời như dị ứng hoặc cọ xát, tình trạng sưng có thể giảm trong vài giờ bằng cách chăm sóc tại nhà hoặc dùng thuốc kháng dị ứng không kê đơn.
Tuy nhiên, đối với các nguyên nhân bệnh lý như viêm bờ mi, đau mắt đỏ hay herpes mắt, thời gian hồi phục sẽ phụ thuộc vào thời gian khỏi bệnh và hiệu quả của phương pháp điều trị. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ và chăm sóc mắt đúng cách sẽ giúp rút ngắn thời gian hồi phục và ngăn ngừa tái phát.

Thời gian hồi phục sưng mí mắt phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây sưng
Lưu ý khi mắt bị sưng mí trên
Có sáu lưu ý quan trọng cần nhớ khi mắt bị sưng mí trên để tránh làm nặng thêm tình trạng và phòng ngừa biến chứng:
- Tuyệt đối không được tự nặn ở nhà vì tự xử lý y tế không đúng cách có thể khiến tình trạng nhiễm trùng ở mắt trở nặng hơn
- Bỏ thói quen dụi mắt vì hành động này có thể làm tổn thương mắt thêm
- Luôn rửa tay thường xuyên, sạch sẽ với xà phòng và nước trước khi chạm vào vùng mắt
- Không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, gối để tránh lây nhiễm
- Đeo kính râm khi ra ngoài để bảo vệ mắt tránh khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường bên ngoài
- Tẩy trang đúng quy trình để hạn chế tối đa khả năng gây viêm nhiễm ở mi

Đeo kính râm khi ra ngoài để bảo vệ mí mắt bị sưng khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường
Các câu hỏi thường gặp về mắt bị sưng mí trên
Ngủ dậy mắt bị sưng mí trên là do đâu?
Có ba nguyên nhân phổ biến nhất khiến bạn thức dậy với mí mắt bị sưng hàng ngày. Dị ứng do tiếp xúc với các tác nhân như bụi bẩn hoặc lông thú cưng. Lớp trang điểm ở mắt chưa được tẩy sạch khi ngủ có thể gây kích ứng da, dẫn đến viêm và làm mí mắt bị sưng. Dịch trong cơ thể có thể tích tụ và đọng lại quanh vùng mắt và má, gây ra tình trạng mí mắt sưng khi thức dậy.
Mí mắt trên bị sưng nhưng không đau là do đâu?
Mí mắt trên bị sưng nhưng không đau có thể do một số nguyên nhân phổ biến như tắc tuyến dầu (chắp), viêm mí mắt mãn tính, dị ứng mắt hoặc viêm kết mạc. Chắp là khối u nang nhỏ do tuyến dầu bị tắc, gây sưng nhưng ít hoặc không đau. Viêm mí mắt gây đỏ, sưng và ngứa mà không đau, còn dị ứng mắt có thể gây sưng kèm theo ngứa hoặc kích ứng nhẹ.
Trẻ sơ sinh bị sưng mí mắt trên có nguy hiểm không?
Trẻ sơ sinh bị sưng mí mắt trên thường không quá nguy hiểm nếu chỉ do các nguyên nhân thông thường như khóc nhiều hoặc tư thế nằm. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, kèm theo các triệu chứng khác như đỏ mắt, tiết dịch bất thường hoặc trẻ có biểu hiện khó chịu, cha mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám sớm để được bác sĩ chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, tránh để xảy ra biến chứng nghiêm trọng.
Sưng mí mắt trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những tình trạng thông thường dễ xử lý đến các bệnh lý nghiêm trọng cần can thiệp y tế. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp quý bệnh nhân có được sự chăm sóc tối ưu cho đôi mắt.
Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn, với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và trang thiết bị hiện đại, cam kết mang đến dịch vụ chăm sóc mắt chất lượng, hiệu quả và đáng tin cậy. Tìm hiểu thêm về các phương pháp xóa cận tiên tiến tại Mắt Sài Gòn. https://uudai.matsaigon.com/
Tài liệu tham khảo
- Sức Khỏe Đời Sống. (2024). Những nguyên nhân gây sưng mí mắt. https://suckhoedoisong.vn/nhung-nguyen-nhan-gay-sung-mi-mat-169133786.htm
- Sức Khỏe Đời Sống. (2024). Sưng mí mắt, kèm đau nhức mắt là bệnh gì?https://suckhoedoisong.vn/sung-mi-mat-kem-dau-nhuc-mat-la-benh-gi-169230914151623179.htm