Nội dung bài viết

Các tật mắt thường gặp: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Các tật mắt là những vấn đề về thị lực phổ biến mà nhiều người gặp phải, ảnh hưởng đến khả năng nhìn rõ và chất lượng cuộc sống. Những tật mắt này có thể bao gồm cận thị, viễn thị, loạn thị và lão thị, mỗi loại có nguyên nhân và triệu chứng khác nhau. Mặc dù các tật mắt thường không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không được điều trị đúng cách, có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng về mắt và thị lực. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các loại tật mắt, nguyên nhân gây ra chúng, cách nhận biết và các phương pháp điều trị để bảo vệ sức khỏe thị lực của bạn.

Các tật mắt thường gặp

Các tật của mắt là gì?

Các tật mắt là những vấn đề về thị lực làm giảm khả năng nhìn rõ. Một trong những tật mắt phổ biến nhất là tật khúc xạ, xảy ra khi hình dạng của nhãn cầu, giác mạc hoặc thủy tinh thể thay đổi, khiến ánh sáng không tập trung chính xác lên võng mạc, dẫn đến tình trạng nhìn mờ.

Trong tình trạng mắt khỏe mạnh, giác mạc, thấu kính và võng mạc phối hợp để bẻ cong (khúc xạ) ánh sáng. Ánh sáng đi qua giác mạc, được tập trung qua thấu kính và chiếu lên võng mạc, tạo thành tín hiệu gửi đến não qua dây thần kinh thị giác, giúp bạn nhìn thấy hình ảnh. Các tật mắt bao gồm tật khúc xạ, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới, với hơn 150 triệu người Mỹ mắc phải và con số này vẫn đang gia tăng.

Các tật mắt phổ biến là cận thị, viễn thị, lão thị và loạn thị

4 loại tật mắt thường gặp hiện nay

Hiện nay, có 4 loại tật khúc xạ phổ biến nhất mà người bệnh thường gặp phải. Mỗi loại tật mắt có đặc điểm, nguyên nhân và thời điểm xuất hiện khác nhau, nhưng đều có thể được điều trị hiệu quả bằng các phương pháp hiện đại.

1. Cận thị

Cận thị (myopia) là tật khúc xạ khiến mắt nhìn rõ vật ở gần nhưng mờ khi nhìn xa, thường biểu hiện bằng khó nhìn biển báo, lái xe ban đêm, kèm mỏi mắt hoặc đau đầu. Cận thị xảy ra khi nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc giác mạc/thủy tinh thể quá cong, làm ánh sáng hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Giải pháp nhanh và cơ bản nhất là đeo kính thấu kính lõm đúng độ để đưa hình ảnh về võng mạc.

Cận thị là tình trạng tật khúc xạ khiến mắt nhìn rõ gần nhưng mờ xa do hình ảnh hội tụ trước võng mạc

2. Viễn thị

Viễn thị (hyperopia) là tật khúc xạ khiến mắt nhìn rõ vật ở xa nhưng mờ khi nhìn gần, thường nhận biết qua việc đọc sách khó, hay nheo mắt, mỏi mắt và đau đầu. Về cơ chế quang học, viễn thị xảy ra khi nhãn cầu ngắn hoặc giác mạc và thủy tinh thể quá phẳng, làm ánh sáng hội tụ phía sau võng mạc. Giải pháp cơ bản là đeo kính thấu kính hội tụ phù hợp để đưa hình ảnh về đúng võng mạc.

Viễn thị là tật khúc xạ khiến mắt nhìn rõ xa nhưng mờ gần do hình ảnh hội tụ sau võng mạc

3. Lão thị

Lão thị (presbyopia) xuất hiện khi tuổi tác làm suy giảm khả năng nhìn gần, người bệnh thường phải đưa sách ra xa, nhìn gần nhanh mỏi và dễ đau đầu. Về mặt quang học, thủy tinh thể dần mất tính đàn hồi, trong khi cơ thể mi hoạt động kém hiệu quả, khiến mắt không còn điều tiết đủ để hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Cách khắc phục đơn giản và phổ biến nhất là sử dụng kính đọc sách hoặc kính đa tròng phù hợp độ tuổi.

Lão thị là tình trạng suy giảm khả năng điều chỉnh tiêu cự do thủy tinh thể mất đàn hồi theo tuổi, khiến mắt khó nhìn rõ vật ở gần

4. Loạn thị

Loạn thị (astigmatism) làm hình ảnh trở nên nhòe hoặc méo dù nhìn gần hay xa, người bệnh thường cảm nhận rõ khi chữ viết không sắc nét hoặc vật thể bị biến dạng. Nguyên nhân nằm ở giác mạc hoặc thủy tinh thể có độ cong không đồng đều, khiến ánh sáng bị bẻ cong theo nhiều trục và không hội tụ chính xác trên võng mạc. Việc điều chỉnh thường bắt đầu bằng kính trụ được đo đúng trục và công suất.

Loạn thị là tật khúc xạ khiến hình ảnh ở mọi khoảng cách bị mờ hoặc méo do giác mạc hay thủy tinh thể có độ cong không đồng đều

Nguyên nhân gây ra các tật khúc xạ

Các tật khúc xạ của mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố cấu trúc, di truyền và môi trường sống. Dưới đây là 4 nguyên nhân chính gây ra tật khúc xạ:

Thay đổi hình dạng của mắt:

- - Chiều dài nhãn cầu: Nhãn cầu quá dài từ trước ra sau gây ra cận thị, trong khi nhãn cầu quá ngắn dẫn đến viễn thị.
  - Vấn đề với hình dạng giác mạc: Giác mạc quá cong hoặc quá phẳng, hoặc độ cong không đồng đều có thể gây ra loạn thị.
  - Lão hóa của thủy tinh thể: Theo thời gian, thủy tinh thể mất đi tính linh hoạt và khả năng thay đổi hình dạng để tập trung vào các vật thể ở gần, dẫn đến lão thị.
- Di truyền: Nguy cơ mắc tật khúc xạ cao hơn đáng kể nếu cha mẹ hoặc các thành viên trong gia đình có tiền sử mắc bệnh về mắt, đặc biệt là các tật khúc xạ.

Môi trường và thói quen sinh hoạt không hợp lý: Đọc sách hoặc báo trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc thiếu sáng. Lạm dụng thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại di động trong thời gian dài mà không cho mắt nghỉ ngơi. Ngồi sai tư thế khi đọc, học tập hoặc làm việc.

Các yếu tố khác: Tổn thương mắt do tai nạn hoặc va chạm. Vệ sinh mắt không đúng cách, không tuân theo hướng dẫn của bác sĩ. Tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên với các nguồn ánh sáng mạnh như tia lửa hàn hay ánh nắng mặt trời mà không có biện pháp bảo vệ.

Đọc sách, bấm điện thoại trong điều kiện thiếu ánh sáng là nguyên nhân chính của cận thị

Dấu hiệu của các tật của mắt

Các tật khúc xạ của mắt có thể biểu hiện qua nhiều dấu hiệu khác nhau. Nhận biết sớm các triệu chứng giúp người bệnh được chẩn đoán và điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là 8 triệu chứng chung của các tật khúc xạ:

Nhìn mờ: Có thể xảy ra với vật ở gần, ở xa, hoặc cả hai, tùy thuộc vào loại tật khúc xạ.
Đau đầu (Headaches): Thường xuất hiện do mắt phải làm việc quá sức để tập trung, đặc biệt sau thời gian dài đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử.
Nheo mắt (Squinting): Hành động cố gắng nhìn rõ hơn bằng cách nheo mắt lại, đặc biệt khi nhìn xa hoặc nhìn gần.
Mỏi mắt (Eye strain): Cảm giác mắt mệt mỏi, căng thẳng sau khi làm việc hoặc học tập trong thời gian dài.
Nhìn đôi (Double vision): Một vật thể có thể xuất hiện thành hai hình ảnh, gây khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.
Nhìn thấy ánh sáng chói hoặc quầng sáng: Xuất hiện quanh các nguồn sáng như đèn hoặc đèn pha xe (Glare or halos).
Khó tập trung: Gặp khó khăn khi đọc sách hoặc sử dụng máy tính trong thời gian dài.
Đau mắt (Eye pain): Cảm giác đau hoặc khó chịu ở vùng mắt.

Đặc biệt, trẻ em có thể không nhận biết được bản thân đang gặp vấn đề về thị lực. Nếu phụ huynh nhận thấy con mình khó tập trung, điểm số ở trường đột nhiên kém hơn, hoặc xuất hiện hành vi bất thường liên quan đến tầm nhìn, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tật khúc xạ.

Dễ mỏi và hay nheo mắt là triệu chứng phổ biến của các tật ở mắt

Biến chứng khi mắc các tật mắt phổ biến

Các tật khúc xạ không chỉ ảnh hưởng đến thị lực mà còn có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Dưới đây là 6 biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra nếu không điều trị đúng cách:

Để lại thông tin để được tư vấn miễn phí và hưởng các ưu đãi

Họ và tên *

Dịch vụ cần tư vấn *

Số điện thoại *

Nhược thị (Lazy eye/Amblyopia): Tình trạng thị lực mờ ở một hoặc cả hai mắt, khó điều chỉnh và cải thiện dù đã sử dụng kính điều chỉnh.
Tăng nhãn áp (Glaucoma): Bệnh lý nghiêm trọng ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác, có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị.
Các vấn đề nghiêm trọng khác: Bao gồm viêm màng bồ đào (uveitis), đục thủy tinh thể (cataract), và đục dịch kính (vitreous opacity).
Bong võng mạc, xuất huyết dịch kính: Đặc biệt nguy hiểm ở người cận thị lâu ngày do nhãn cầu lồi ra phía trước, làm cong và mỏng võng mạc, dẫn đến thoái hóa chu biên võng mạc và có nguy cơ bong rách cao.
Khó khăn trong sinh hoạt: Ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, làm việc, học tập và các hoạt động trong cuộc sống, thậm chí có nguy cơ gây mù lòa.
Lác mắt (Crossed eyes/Strabismus): Tình trạng mắt không thẳng hàng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng nhìn.

Bong võng mạc, xuất huyết dịch kính là biến chứng nguy hiểm của người bị cận thị lâu năm

Chẩn đoán các tật khúc xạ của mắt như thế nào?

Bác sĩ chuyên khoa Mắt sẽ chẩn đoán tật khúc xạ thông qua việc khám mắt toàn diện, giúp đánh giá chính xác tình trạng thị lực và sức khỏe mắt của bạn . Dưới đây là 3 phương pháp chẩn đoán chính:

Kiểm tra thị lực (Visual acuity test): Bác sĩ sẽ yêu cầu người bệnh đọc các chữ cái trên bảng thị lực ở khoảng cách gần và xa để đánh giá khả năng nhìn rõ của mắt.
Kiểm tra khúc xạ (Refraction): Đây là phương pháp xác định loại tật khúc xạ mà bạn đang mắc phải và mức độ ảnh hưởng đến thị lực (tức là độ kính cần thiết để điều chỉnh).
Kiểm tra các vấn đề khác về mắt: Bác sĩ có thể sử dụng thuốc nhỏ mắt đặc biệt để làm giãn đồng tử (dilate pupils), giúp quan sát rõ hơn các cấu trúc bên trong mắt như võng mạc, dây thần kinh thị giác và phát hiện các bệnh lý khác nếu có.

Người bệnh nên thực hiện khám mắt định kỳ theo độ tuổi: trẻ em nên kiểm tra 1-2 năm/lần, người lớn dưới 40 tuổi khoảng 5-10 năm/lần, người từ 40-54 tuổi khoảng 2-4 năm/lần, và người trên 55 tuổi nên khám 1-3 năm/lần.

Bác sĩ sẽ kiểm tra khúc xạ để xác định loại tật mắt mà bạn mắc phải

Các phương pháp điều trị tật mắt phổ biến hiện nay

Hiện nay, có 4 phương pháp điều trị tật khúc xạ chính giúp điều chỉnh cách ánh sáng khúc xạ vào mắt, cho phép hình ảnh tập trung chính xác lên võng mạc để người bệnh có thể nhìn rõ ràng.

Sử dụng kính đeo mắt (Eyeglasses): Đơn giản, an toàn nhất, cung cấp thị lực rõ ràng bằng thấu kính lõm (cận thị) hoặc lồi (viễn thị), dễ điều chỉnh theo nhu cầu.
Sử dụng kính áp tròng (Contact lenses): Đặt trực tiếp lên bề mặt mắt, giúp hoạt động thoải mái hơn kính đeo, phù hợp thể thao và sinh hoạt, cần vệ sinh đúng cách.
Phẫu thuật khúc xạ bằng laser (EYESignature™, SMILE Pro AI 4.0, RelEx SMILE, PresbyMAX, FEMTO Pro): Thay đổi hình dạng giác mạc bằng tia laser, khắc phục tật khúc xạ vĩnh viễn, loại bỏ nhu cầu đeo kính lâu dài.
Phẫu thuật khúc xạ bằng cách đặt thấu kính nội nhãn (Phakic): Đặt thấu kính nhân tạo mềm, linh hoạt vào trong mắt để điều chỉnh độ khúc xạ cao, phù hợp giác mạc mỏng hoặc không thể laser, bảo tồn cấu trúc mắt tự nhiên và có thể tháo ra khi cần.

Người bệnh thường được bác sĩ kê đơn kính đeo hoặc kính áp tròng trước tiên để đánh giá hiệu quả, sau đó mới cân nhắc các phương pháp phẫu thuật điều chỉnh thị lực nếu phù hợp. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cuối cùng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lối sống, nghề nghiệp, sở thích cá nhân và tình trạng tài chính của người bệnh.

Đeo mắt kính là phương pháp an toàn nhất cho chứng cận thị, viễn thị

Cách phòng ngừa và bảo vệ mắt khỏi các tật mắt

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn tật khúc xạ do yếu tố di truyền và cấu trúc mắt, bạn vẫn có thể giảm thiểu nguy cơ hoặc kiểm soát độ tăng thông qua lối sống lành mạnh và chăm sóc mắt đúng cách . Dưới đây là 4 cách bảo vệ mắt hiệu quả mà bạn nên áp dụng hàng ngày:

Thay đổi lối sống: Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, ngủ đủ giấc, hoàn toàn không hút thuốc để giảm nguy cơ bệnh mắt.
Bổ sung dinh dưỡng cho mắt: Ăn đa dạng thực phẩm giàu vitamin A (cà rốt, khoai lang), lutein và zeaxanthin (trứng, cải bó xôi), kẽm (sữa) để bảo vệ võng mạc.
Bảo vệ mắt khỏi tác hại bên ngoài: Đeo kính râm chống UVA/UVB, áp dụng quy tắc 20-20-20 khi dùng thiết bị điện tử, tránh ánh sáng mạnh, đảm bảo ánh sáng đầy đủ khi đọc.
Khám mắt định kỳ: Thăm khám mắt ít nhất 6 tháng/lần để phát hiện sớm các vấn đề về mắt, đặc biệt là tật khúc xạ và các bệnh lý mắt khác như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp. Điều này giúp bạn điều trị kịp thời và bảo vệ sức khỏe mắt lâu dài.

Đeo kính râm chống UVA/UVB để bảo vệ mắt khỏi tật mắt

Câu hỏi thường gặp các tật mắt

Tật khúc xạ có chữa được không?

Các tật khúc xạ có thể được điều chỉnh hoặc khắc phục để người bệnh có thể nhìn rõ ràng trở lại. Các phương pháp điều trị bao gồm đeo kính mắt, kính áp tròng để điều chỉnh thị lực, hoặc phẫu thuật điều chỉnh thị lực (như EYESignature™, SMILE Pro AI 4.0, RelEx SMILE, PresbyMAX, FEMTO Pro) để thay đổi hình dạng giác mạc vĩnh viễn.

Cận thị và viễn thị có thể được điều trị không?

Có. Cả cận thị và viễn thị đều có thể điều trị hiệu quả bằng kính cận, kính viễn hoặc phẫu thuật laser như EYESignature™, SMILE Pro AI 4.0, RelEx SMILE, PresbyMAX, FEMTO Pro, giúp cải thiện khả năng tập trung hình ảnh lên võng mạc và giảm phụ thuộc vào kính.

Các tật mắt bao gồm nhiều vấn đề liên quan đến thị giác, ảnh hưởng đến khả năng nhìn của con người. Một số tật mắt phổ biến như cận thị, viễn thị, loạn thị, và lão thị có thể gây khó khăn trong cuộc sống hàng ngày nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Chăm sóc mắt đúng cách và kiểm tra thị lực định kỳ là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe mắt và phát hiện sớm các tật mắt. Nhờ vào tiến bộ trong y học và công nghệ, nhiều phương pháp điều trị hiện đại giúp cải thiện hoặc khắc phục hầu hết các tật mắt này, mang lại chất lượng cuộc sống tốt hơn cho người bệnh.

Với hơn 22 năm hình thành và phát triển, Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn là hệ thống bệnh viện chuyên khoa mắt ngoài công lập lớn nhất Việt Nam, với mạng lưới bệnh viện, phòng khám hiện đại phủ sóng toàn Việt Nam. Mắt Sài Gòn cũng hệ thống y tế dẫn đầu trong lĩnh vực phẫu thuật khúc xạ với hơn 700.000 lượt phẫu thuật thành công. Các bệnh viện Mắt Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, quy trình điều trị theo tiêu chuẩn chất lượng vàng và hệ thống trang thiết bị, công nghệ hiện đại từ Mỹ và châu Âu. Đặc biệt, dải công nghệ phẫu thuật khúc xạ đa dạng và tiên tiến giúp mang đến giải pháp cá nhân hóa tối ưu, an toàn và hiệu quả cho từng tình trạng mắt, cùng trải nghiệm khách hàng chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam.

Danh Sách Nguồn Tham Khảo